Monday, August 31, 2015

Bài viết hay(2396)

Nhà báo Vũ Linh tức kinh tế gia Nguyễn Xuân Nghĩa vẫn là cây bút mạnh miệng chửi/ chê/ chống Đảng Dân Chủ với nhiều bài viết hết sức "độc". Ông hiểu rõ người VN nghĩ gì, muốn gì nên ông rất tâm lý khi phân tích, so sánh và tiếp tục giữ lá cờ đầu trên mặt trận chửi/ chê/ chống TT Obama, Hillary Clinton. Sau lưng ông là nhà báo Bùi Bảo Trúc và Vũ Kiểm. Mời bạn đọc qua vài bài báo mới nhất của nhà báo tiếng tăm này.
So Sánh Obama – Hillary
...chính sách của đảng Dân Chủ, chủ trương “hoà hợp hòa giải” tối đa với chính quyền CSVN...

Ứng viên đảng Dân Chủ hiện nay có hy vọng đắc cử bầu sơ bộ trong nội bộ là bà Hillary Clinton, cho dù đã có 4-5 ứng viên hay chuẩn ứng viên khác. Tất cả dường như chỉ đóng vai trò làm cảnh, tạo hứng thú chút đỉnh cho cuộc bầu bán bên đảng Dân Chủ mà kết quả cả thế giới đã biết. Không ai nghĩ bất cứ ứng viên nào có một mảy mai hy vọng hạ được bà vô địch Hillary. Sự kiện chẳng ai buồn tổ chức tranh luận trong đảng Dân Chủ cho tới tháng 10 hay 11 (cho có lệ) nói lên rõ ràng vị thế của bà Hillary.

Những tỳ vết trong các vụ lem nhem tiền bạc và email sẽ không có nhiều tác dụng ngăn cản bà. Những mánh mung của bà, cử tri Dân Chủ đã chấp nhận từ lâu rồi. Thời buổi truy tố Nixon là chuyện cách đây gần nửa thế kỷ. TT Nixon phải từ chức vì ngay cả các ông Cộng Hoà cũng công bằng chấp nhận Nixon có tội phải bị nghiêm trị. TT Clinton bị đàn hạch nhưng không phải từ chức vì tất cả các ông bà Dân Chủ đứng sau lưng Clinton, cho dù nhiều người xấu hổ vì hành động của TT Clinton. Chính trị Mỹ càng ngày càng bị tinh thần phe phái chi phối, phân hoá rõ nét giữa phe ta và phe địch, đưa đến tình trạng không chấp nhận những cái sai của phe ta và những cái đúng của phe địch. Bây giờ bất chấp bà Hillary phạm tội tầy trời cỡ nào thì đảng Dân Chủ cũng vẫn nhắm mắt ủng hộ bà. Chẳng những vậy, nhiều người sẽ còn tìm cách ca tụng bà, phục tính kiên trì, quyết tâm vào Nhà Trắng bằng mọi giá của bà.

Cụ Bernie Sanders đang lên như diều, với thăm dò mới nhất cho thấy ông này thắng bà Hillary tới 7 điểm tại tiểu bang then chốt New Hampshire, một chuyện khó tưởng tượng nổi. Nhưng ông Sanders lại là ứng viên cực tả, khó được hậu thuẫn ngoài vùng đông bắc Mỹ. Quan trọng hơn nữa, đảng Dân Chủ không có ai khác. Bất cứ ai trong mấy ứng viên còn lại đều sẽ bị Cộng Hòa nuốt chửng ngay. Bà Hillary là hy vọng duy nhất của đảng Dân Chủ.

Một điều miả mai đáng chú ý: đảng Dân Chủ tự cho là đảng của tương lai, nhưng hai ứng viên hàng đầu cũng là hai cụ ứng viên già nhất lịch sử Mỹ!

Bây giờ, ta hãy xem thử bà Hillary khác TT Obama chỗ nào để có thể mường tượng nếu bà Hillary đắc cử tổng thống luôn thì ta sẽ có một vị tổng thống như thế nào.

KINH NGHIỆM

Nếu nói về quá trình và kinh nghiệm thì hiển nhiên thượng nghị sĩ Obama khi ra tranh cử năm 2008 chỉ đủ đứng hầu quạt cho bà Hillary, tuy khả năng mồm mép của bà Hillary lại thuộc hạng học trò của Obama. Bà Hillary vừa đậu luật sư tại Yale xong đã lăn lộn trong chính trường Mỹ ngay lập tức khi bà tham gia vào nhóm luật sư của đảng Dân Chủ tại Thượng Viện truy tố TT Nixon về xì-căng-đan Watergate, cuối cùng đưa đến việc TT Nixon phải từ chức. Đó là đầu thập niên 1970, cách đây hơn 40 năm.

Sau đó, bà trở thành Đệ Nhất Phu Nhân Arkansas, tích cực tiếp tay chồng, cho đến độ có thể nói là thực sự đã “tham chính” luôn. Sau vài nhiệm kỳ, thì ông thống đốc trẻ măng đầy tham vọng bắt đầu chạy đua vào Nhà Trắng, và trong bất ngờ của cả thế giới, ông... ngáp phải ruồi, đắc cử tổng thống.

Bà Hillary thành Đệ Nhất Phu Nhân cả nước, và đóng vai này trong 8 năm. Trong những năm đó, ai cũng biết bà là một “đồng tổng thống” chia sẻ quyền hành với ông chồng, tích cực tham gia việc “triều chính” một cách công khai, không có chuyện ngồi sau rèm như bà Từ Hy Thái Hậu.

Ngay từ đầu, bà đã được ông chồng trao cho trách nhiệm thực hiện cải tổ y tế, dự tính tung ra Hillarycare trong năm đầu của hai ông bà tân tổng thống. Bà thất bại, nhưng học được nhiều bài học về bảo hiểm y tế, và quan trọng hơn nữa, hiểu được những khó khăn làm việc với quốc hội, cho dù quốc hội do phe ta kiểm soát.

Sau khi mãn nhiệm kỳ chung, bà nhẩy ra làm thượng nghị sĩ, rồi sau đó tranh cử tổng thống luôn. Một lần nữa thất bại, nhưng bà lại học được thêm nhiều bài học đáng giá về chính trị Mỹ, trong khi vẫn còn là tiếng nói lớn trong chính trường. Lớn đến độ TT Obama, để tránh hậu hoạn phải đối phó với ứng viên Hillary năm 2012, đã dâng cho bà chức ngoại trưởng. Bà cũng nhìn thấy ngay đây là bàn đạp tốt nhất để duy trì tiếng nói cụ thể hơn việc nói bá láp suốt ngày ở Thượng Viện cùng với 99 ông bà đồng nghiệp. Đây cũng là cơ hội mang tên tuổi ra cho cả thế giới biết.

Khi ra tranh cử tổng thống, thượng nghị sĩ Obama có vỏn vẹn 2 năm kinh nghiệm tại Thượng Viện, vẫn còn bận đi xem phòng nào ở đâu, và bắt tay làm quen với các đồng nghiệp, chưa kịp làm gì khác. Trước đó ông đã làm nghị sĩ tại quốc hội tiểu bang Illinois được hơn 6 năm, nổi tiếng ở điểm chuyên môn biểu quyết “có mặt” cho đỡ nhức đầu. Trước khi có dịp biểu quyết “có mặt”, ông Obama chỉ là một anh tổ chức cộng đồng. Thực tế mà nói, cái kinh nghiệm này chỉ đáng cho ông Obama ra tranh cử... hội đồng tỉnh Riverside. Nhưng dĩ nhiên, nhờ tài mồm mép hơn người, và nói cho ngay cũng nhờ màu da, ông đã được công kênh vào Nhà Trắng.

Sau lần thử lửa với ông “nói nhiều làm ít”, thiên hạ bây giờ lạnh cẳng và muốn trở về với người có kinh nghiệm. Và với kinh nghiệm nhiều như vậy, người ta có thể tin bà tổng thống Hillary sẽ gặp ít khủng hoảng, ít thất bại hơn TT Obama.

THÀNH QUẢ

Nói cho ngắn gọn cả bà Hillary lẫn ông Obama đều chẳng có thành quả gì ghê gớm để trình làng hết.

Trong thời gian 8 năm bà Hillary làm nghị sĩ, đã không có một luật nào ra đời mang tên của bà hết. Biểu quyết đáng ghi nhớ nhất của bà là chấp nhận cho TT Bush đánh Afghanistan, rồi sau đó đánh Iraq. Quyết định về Iraq đã là một vết đen lớn của bà trong mắt các cử tri cấp tiến của đảng Dân Chủ, mà cho đến bây giờ, bà vẫn loay hoay biện minh.

Rồi bà qua làm ngoại trưởng. Cho đến nay, đố ai nêu ra được một thành quả cụ thể nào. Bà khoe đã bay hơn một triệu dặm, chỉ khiến bà Carly Fiorina, ứng viên TT Cộng Hoà nhắc nhở bay nhiều không phải là một thành quả mà chỉ là một hoạt động. Thành quả đối ngoại, trong thời bà trách nhiệm, thật ra là một chuỗi thắng lợi của... những đối thủ của Mỹ: từ Putin chiếm Crimea, tới Trung Cộng lộng hành Biển Đông, ISIS chiếm nửa Iraq và Syria, Libya đại loạn hơn Somalia, Syria giết hơn 200.000 dân, cậu Ấm Ủn tiếp tục khai triển hoả tiễn nguyên tử, Iran vẫn bình chân như vại, đồng minh bực mình vì bị nghe lén, … Như vậy thành quả của chính sách đối ngoại của bà Hillary là gì?

Tám năm thượng nghị sĩ là tám năm làm quen, thiết lập “quan hệ” với các chính khách Mỹ. Tám năm ngoại trưởng là tám năm làm quen, thiết lập “quan hệ” với các chính khách quốc tế. Cả cuộc đời chính trị của bà Hillary cho đến nay chỉ là xây dựng nền tảng “quan hệ” cho cuộc chạy đua vào Tòa Bạch Ốc.

QUAN ĐIỂM CHÍNH TRỊ

Năm 2008, ứng viên Obama chỉ trích kế hoạch bảo hiểm y tế của ứng viên Hillary là thiên tả cực đoan khi bà Hillary chủ trương tất cả những ai không mua bảo hiểm sẽ bị phạt. Ông Obama cho là quá cực đoan, và kêu gọi bảo hiểm y tế chỉ bắt buộc cho trẻ em thôi. Hiển nhiên bà Hillary khi đó thiên tả hơn ông Obama.

Cũng khi đó, ông Obama kịch liệt chỉ trích bà Hillary đã biểu quyết cho TT Bush đánh Iraq. Rõ ràng là bà Hillary bảo thủ hơn ông Obama.

Thế thì tóm lại ai cấp tiến hay bảo thủ hơn ai?

Muốn biết rõ, ta cần gạt qua những cú đánh võ miệng trong cuộc tranh cử, mà phải nhìn vào thực tế. Qua mấy năm cầm quyền của TT Obama và mấy năm làm ngoại trưởng của bà Hillary, người ta có thể thấy ông Obama rõ ràng là thiên tả hơn.

Về y tế, ông Obama chỉ trích bà Hillary thiên tả, nhưng thật ra chỉ là cái mánh tranh cử vì sau đó ông đã mang tất cả những ý kiến của bà Hillary vào Obamacare. Ông Obama cũng là người đi trước bà Hillary trong những vấn đề như cổ võ hôn nhân đồng tính, ân xá trọn vẹn di dân lậu, ban phát trợ cấp đủ loại, đánh thuế tối đa những “nhà giàu”. Đây cũng là những quan điểm của bà Hillary, nhưng trong tất cả mọi vấn đề, bà đều lên tiếng sau TT Obama. Một phần có lẽ vì “tôn ti trật tự” để tổng thống nói trước, một phần vì bà không dám hung hăng đi quá xa quá sớm. Bà Hillary là người thận trọng hơn bất cứ chính khách nào, đặc biệt là so với ông chồng vô trật tự, vô kỷ luật.

Thời gian gần đây, để chống đỡ những tấn công của ông già Bernie Sanders, bà Hillary đã ngả mạnh về phiá tả, nhưng tinh mắt một chút thì thấy ngay đây chỉ là trò thời cơ lấy phiếu thôi. Trên căn bản, bà Hillary gần với ông chồng hơn, tức là ôn hòa, không cấp tiến quá mức như TT Obama. Dù vậy, bà cũng vẫn không phải là người hùng tranh đấu cho giới trung lưu như bà đang hứa đâu.

Trong vấn đề quốc phòng, an ninh, bà Hillary đã chứng tỏ rõ ràng diều hâu hơn TT Obama rất nhiều. Trong hồi ký của bà, bà đã thẳng tay chỉ trích TT Obama yếu đuối, lửng lơ cá vàng vì không biết phải làm gì tại Iraq cũng như tại Syria. Bà Hillary cũng gián tiếp đổ trách nhiệm ISIS bành trướng lên đầu TT Obama vì cái bệnh yếu đuối, gãi đầu gãi tai, không dám có hành động dứt khoát. Bà diều hâu hơn vì hai lý do. Thứ nhất là bản tính bà cứng rắn hơn ông Nobel Hoà Bình vừa đánh vừa run. Thứ nhì, bà bị mặc cảm là phụ nữ, sợ bị thiên hạ có thành kiến cho là yếu đuối, nên sẽ cố gắng phá bỏ thành kiến đó bằng thái độ cứng rắn hơn. Do đó, ta có thể mường tượng một người lãnh đạo cứng rắn, có bản lãnh hơn xa ông tổ chức cộng đồng, xa hơn cả ông chồng chỉ lo chạy theo mấy em... chân ngắn ngực nở.

CHÍNH SÁCH TRỊ QUỐC

Bà Hillary sẽ không tiếp tục chính sách của Obama, ít nhất là trên phương diện đối ngoại.

Trong chính sách đối nội, bà Hillary là một chính khách thính mũi và thời cơ, đã nhìn thấy khuynh hướng cấp tiến mỵ dân đang trong thế thời thượng nên sẽ đi xa hơn TT Obama ít nhất là trong nhiệm kỳ đầu, để bảo đảm việc tái đắc cử năm 2020.

Bà Hillary chắc chắn sẽ có dịp bổ nhiệm một hay hai thẩm phán TCPV. Bà sẽ lựa người theo khuynh hướng cấp tiến và TCPV sẽ chuyển hướng mạnh hơn nữa qua phiá cấp tiến. Đây là một vấn đề ít người để ý, nhưng vai trò của tổng thống hết sức quan trọng vì tổng thống là người bổ nhiệm thẩm phán TCPV, và những vị này có thể thay đổi hướng đi của cả xã hội về lâu về dài. Biết đâu bà Hillary sẽ bổ nhiệm cựu TT Obama vào TCPV?

Obamacare thực sự đã lấy ý kiến từ Hillarycare. Do đó, bà Hillary sẽ xúc tiến mạnh việc áp đặt Obamacare.

Trong vấn đề lao động, bà Hillary sẽ chủ trương đẩy mạnh việc tăng lương tối thiểu lên 15 đô để lấy điểm với cử tri lao động cũng như để được nghiệp đoàn ủng hộ. Bà Hillary rất chú ý đến các nghiệp đoàn, do đó đã công khai chống lại TT Obama trong vụ TPP (hiệp ước thương mại liên Thái Bình Dương) để đứng về phiá các nghiệp đoàn.

Bà cũng sẽ tiếp tục “cuộc chiến” đòi tăng thuế mấy ông nhà giàu, sẽ tiếp tục sỉ vả nhà giàu, bài bác tài phiệt Wall Street nhưng sẵn sàng nhận bạc triệu yểm trợ của họ. Cá nhân bà và cả ông chồng sẽ “từ chức” khỏi Quỹ Clinton Foundation, không dính dáng đến các hoạt động gây quỹ hay chi tiêu của quỹ, nhưng ai cũng hiểu thực tế như thế nào. Dù sao thì ông chồng cũng phải kéo thắng tay, bớt đi đọc diễn văn lãnh cả trăm triệu.

Nhưng rồi cũng vẫn còn nhiều vấn đề mà bà Hillary khó làm được gì nên chuyện. Chẳng hạn như mâu thuẫn trắng đen, hay vấn đề kiểm soát súng đạn, di dân lậu. Đây là những khúc xương lớn của Mỹ mà tất cả các tổng thống, bất kể Dân Chủ hay Cộng Hoà, đều mắc nghẹn mà không có được giải pháp gì.

Trong chính sách đối ngoại, bà Hillary sẽ đối phó một cách mạnh tay hơn những ý đồ bành trướng của Putin, Tập Cận Bình, ISIS và khủng bố nói chung, Syria, và ngay cả Bắc Hàn. Có thể đoán chừng bà Hillary sẽ mạnh miệng hơn với TC trong việc bênh vực các quốc gia vùng Biển Đông.

Nghe có vẻ chéo cẳng ngỗng, nhưng tóm lại, so với TT Obama, đối nội bà sẽ thiên tả hơn trong khi đối ngoại bà sẽ thiên hữu hơn.

Nói chung, trên nhiều khiá cạnh, bà sẽ là một người lãnh đạo hữu hiệu, ít sai lầm hơn TT Obama nhiều. Cử tri Dân Chủ đã làm một sai lầm lớn khi lựa Obama thay vì lựa bà Hillary năm 2008. Qua năm 2012, cử tri lại một lần nữa bầu cho TT Obama, chẳng qua vì bản tính con người, ít khi chịu nhìn nhận sai lầm, đã phóng lao bầu cho Obama năm 2008 thì bây giờ phải theo lao bầu nữa thôi. Đưa nước Mỹ đến tình trạng khá bết bát hiện nay.

TÍNH TÌNH CÁ NHÂN

Ở đây, sự khác biệt giữa hai người khá rõ nét. Dù đồng quan điểm hay không với TT Obama, thiên hạ cũng phải nhìn nhận ông không mánh mung, lươn lẹo như bà Hillary. Có thể ông là người đến từ bãi chính trường Chicago nên cũng ma đầu không thua ai, nhưng dù sao, ông cũng khéo léo hơn, không trắng trợn như bà Hillary. TT Obama không nói dối quanh, thẳng tay kiếm tiền thô bạo trong khi miệng vẫn than “gần phá sản”, “tranh đấu cho dân nghèo”. Qua những nói dối quanh liên quan đến emails và quỹ Clinton Foundation, ta thấy bà Hillary mánh mung, dối trá hơn TT Obama nhiều. Bà cũng giả dối mỵ dân hạng nặng khi một mặt thì hô hào giúp sinh viên, bỏ học phí đại học, một mặt thì chém các đại học hơn hai triệu đô tiền đọc vài bài diễn văn.

TT Obama là vua hứa cuội, hứa một trăm việc không làm được hai, nhưng dù sao thì hứa cuội cũng là mô thức hoạt động chung của tất cả chính trị gia, khác với “nói láo bẩm sinh” của bà Hillary.

Việc bà Hillary sẵn sàng chấp nhận những lem nhem thật xấu hổ của ông chồng chỉ vì bằng mọi giá muốn vào Tòa Bạch Ốc chứng tỏ bản lãnh cao của một người đầy tham vọng. Ông Obama hiển nhiên cũng rất nhiều tham vọng, nhưng ông chưa làm gì quá đáng đến mức của bà Hillary. TT Obama cũng chứng tỏ là một người chồng và cha gương mẫu, trong khi bà Hillary hiển nhiên là người mẹ gương mẫu nhưng đã đóng vai trò người vợ một cách...đáng thắc mắc. Trong khi ông chồng lem nhem lung tung thì thay vì trách chồng, lại ủng hộ chồng, cho chồng là nạn nhân đáng thương của mấy cô gái háo danh và quay qua sỉ vả họ, nhưng lại vẫn tự vỗ ngực là tiếng nói bảo vệ nữ quyền.

Nếu muốn so sánh trên toàn diện, ta có thể nói bà Hillary gần với TT Nixon, trong khi TT Obama gần với TT Carter hơn.

VIỆT NAM

Chính sách mở cửa, thân thiện tối đa với CSVN của TT Obama sẽ được thúc đẩy mạnh hơn với bà Hillary nếu bà đắc cử tổng thống. TT Clinton có thể nói là tổng thống Mỹ thân thiện với CSVN nhất và bù lại, được CSVN hoan nghênh nhất. Ông đã đi thăm VN 5 lần.

Chính sách thân thiện này sẽ không giúp cải tiến dân chủ hay nhân quyền tại VN nói chung, mà chỉ giúp cứu được một vài cá nhân chống đối CS quá nổi tiếng như bà Trần Khải Thanh Thủy hay ông Điếu Cầy thôi. Cho những người này qua Mỹ có lợi cho cả... ba bên. Ông Điếu Cầy được tự do, Mỹ được tiếng tranh đấu cho nhân quyền tại VN, CSVN bớt được một người chống đối ồn ào để rồi họ qua Mỹ vài ba tháng sau là đi vào quên lãng. Hiệu quả hơn là bắt nhốt họ để họ biến thành những người hùng được cả thế giới nhắc nhở.

Chính sách thân thiện với CSVN phục vụ quyền lợi cũng như chiến lược Á Châu của Mỹ. Tuy nhiên chính sách này đã và sẽ tiếp tục khiến cho những dân tỵ nạn đang ủng hộ đảng Dân Chủ bối rối không ít, loay hoay tìm cách biện giải. Họ sẽ tiếp tục trực diện một mâu thuẫn lớn, một mặt là chính sách của đảng Dân Chủ, chủ trương “hoà hợp hòa giải” tối đa với chính quyền CSVN sau khi đã bức tử VNCH và chống việc nhận dân tỵ nạn, và mặt khác là với tư cách một người tỵ nạn, làm sao ủng hộ chính sách thân thiện, HHHG tối đa với CSVN được?
Dù sao đi nữa thì cho dù bà Hillary hay bất cứ ông hay bà Cộng Hòa nào làm tổng thống thì dân tỵ nạn cũng đừng nên hy vọng gì nhiều. Tổng thống Mỹ phục vụ quyền lợi nước Mỹ và dân Mỹ, không phục vụ quyền lợi dân tỵ nạn VN. Đối với họ, khối dân tỵ nạn Việt chỉ là một nhóm cử tri Mỹ rất ư là nhỏ, chẳng có tiếng nói gì trong chính sách đối ngoại của Mỹ, trong khi CSVN với gần 100 triệu dân nằm sát nách Trung Cộng, là một con chốt đáng kể trong thế cờ chiến lược của họ. (28-06-15)
Vũ Linh

Cấp Tiến – Bảo Thủ
...khó nói có ai đồng ý 100% với bảo thủ hay 100% với cấp tiến....

Chính trị Mỹ có hai khuynh hướng khác nhau khá rõ rệt: cấp tiến và bảo thủ. Nếu phải so sánh và giải thích cho kỹ thì cần phải viết nguyên cả cuốn sách cả ngàn trang. Trong phạm vi rất giới hạn của một bài viết ngắn, tác giả sẽ cố gắng tóm lược lại nhằm giúp độc giả hiểu rõ chính trị Mỹ hơn. Tuy nhiên phải nói ngay là bài viết sẽ có tính tổng quát, rất nhiều thiếu sót chi tiết, có thể tạo hiểu lầm.

Đại cương, tư tưởng chính trị hiện đại chia làm hai cánh, phải và trái, hay nói theo ngôn ngữ thông thường, hữu và tả. Cánh hữu là bảo thủ (conservative) và cánh tả là cấp tiến (liberal hay progressist). Dường như sự phân biệt này xuất phát từ quốc hội Anh cách đây cả trăm năm, khi mà các dân biểu của đảng bảo thủ ngồi bên tay mặt của hội trường trong quốc hội, và dân biểu cấp tiến ngồi bên trái.

Nhưng không phải là chỉ có hai cánh, phải và trái, hay hai màu xanh và đỏ. Giữa hai màu đó, có rất nhiều màu khác, từ đỏ xậm đến hồng nhạt, qua tới xanh nhạt rồi xanh đậm. Chẳng hạn phát xít là bảo thủ cực đoan và cộng sản là cấp tiến cực đoan, từ phát xít đến cộng sản, có không biết bao nhiêu khuynh hướng ở giữa. Ngày nay hai khuynh hướng cực đoan nhất, phát xít và cộng sản đã không còn nữa, tuy vài nước cộng sản vẫn còn tồn tại, nhưng dưới hình thức nhẹ hơn, gọi là xã hội chủ nghiã. Ngay cả trong xã hội chủ nghiã cũng có loại nặng tay theo mô thức Trung Cộng, và loại nhẹ nhàng hơn theo mô thức Bắc Âu.

Việt Nam ta bây giờ tự gọi là theo khuynh hướng “kinh tế thị trường với định hướng xã hội chủ nghiã”, tức là “xanh với mục tiêu tối hậu là đỏ”. Nghe cho vui tai trong khi thật ra là theo chế độ “độc tài ôm ghế vét tiền bất kể chủ nghiã” vì trên thực tế, cộng sản không ra cộng sản, xã hội chủ nghĩa không ra xã hội chủ nghiã, kinh tế thị trường không ra kinh tế thị trường, tự do không ra tự do, dân chủ không ra dân chủ.

Trên căn bản, ở Mỹ, Cộng Hòa (CH) là đảng bảo thủ, Dân Chủ (DC) là đảng cấp tiến. Nhưng ngay trong hai đảng, cũng có nhiều màu. Cộng Hòa có xanh đậm như Ted Cruz của Texas và xanh nhạt như Chris Christie của New Jersey, trong khi Dân Chủ có đỏ xẫm như Bernie Sanders của Connecticut và hồng nhạt như Jim Webb của Virginia (là ông ứng viên tổng thống có vợ VN). Ngoài hai đảng chính, còn có các đảng hay nhóm khác, như bên bảo thủ có nhóm Tea Party, và đảng Libertarian, trong khi bên cấp tiến có nhóm Occupy Wall Street, và đảng Cộng Sản Mỹ (vâng, ở Mỹ cũng có đảng CS).

Ở đây ta cần lưu ý, xanh đỏ mô tả như trên là cách nhìn của người Việt, cũng là cách nhìn chung của thế giới vì đỏ tượng trưng cho cờ máu cộng sản, tức là phe cực tả. Ở Mỹ, ngược lại, màu đỏ tượng trưng cho phe thiên hữu CH, màu xanh cho phe thiên tả DC. Coi TV Mỹ, tiểu bang theo CH được tô màu đỏ, theo DC là màu xanh.

Nói một cách tổng quát, thì bảo thủ và cấp tiến khác nhau trên đủ mọi phương diện, từ kinh tế, xã hội, đến chính trị, quân sự. Bài này sẽ cố duyệt qua những khác biệt quan trọng và điển hình nhất, tuy không thể đi vào chi tiết. Đồng thời tác giả cũng sẽ kèm theo lời bình, phản ánh cái nhìn hoàn toàn chủ quan cá nhân, có khuynh hướng thiên về phe bảo thủ, và sẽ có nhiều người không đồng ý.

- Tổng quát: khối cấp tiến chủ trương quốc gia là một cộng đồng, mọi người có trách nhiệm liên đới lo cho nhau, nhưng vì ô hợp nên Nhà Nước có vai trò quan trọng là lãnh đạo, điều hành mọi việc, hay ít nhất là phối hợp. Trong khi phe bảo thủ chủ trương sáng kiến cá nhân mới là quan trọng nhất, Nhà Nước có vai trò giới hạn là bảo đảm an ninh trật tự, không cho tự do trở thành hỗn loạn, đồng thời ngăn cản những lạm dụng, bất công quá mức.

Lời bàn: Một Nhà Nước vú em, bao đồng, cho dù không gắt gao như dưới chế độ cộng sản, cũng sẽ đưa đến những khó khăn vĩ đại, vì lạm dụng hay vì sự bất tài của một thiểu số nắm quyền hay thực thi quyền lực trong guồng máy Nhà Nước, tức là các công chức. Ngược lại, tự do phóng khoáng quá mức sẽ đưa đến tình trạng cá lớn nuốt cá bé, người quyền thế áp bức kẻ thế cô.

- Vấn đề liên bang: phe cấp tiến chủ trương bành trướng quyền hạn của chính quyền liên bang, trong khi phe bảo thủ muốn giữ nhiều quyền cho các tiểu bang hơn. Tất nhiên có những vấn đề cả hai bên đều đồng ý phải do chính quyền liên bang phụ trách, chẳng hạn như an ninh, quốc phòng, ngoại giao, hay ngay cả kinh tế, tài chính cả nước.

Lời bàn: nước Mỹ là một liên bang của 50 tiểu bang, không phải là một nước thuần nhất, do đó, quyền tự trị của mỗi tiểu bang rất quan trọng. Ranh giới không rõ ràng và liên bang thường tìm cách lấn đất qua phạm vi tiểu bang. Chẳng hạn Obamacare đòi hỏi tất cả các tiểu bang phải mở rộng Medicaid (bảo hiểm y tế cho người nghèo), TCPV quyết định đây là chuyện của các tiểu bang, do đó có nhiều tiểu bang không mở rộng tiêu chuẩn Medicaid.

- Xã hội: Khối cấp tiến với mục tiêu “công bằng xã hội”, muốn Nhà Nước tích cực giúp đỡ những người thiếu may mắn như người nghèo, dân da màu thiểu số, trẻ em, phụ nữ, dân lao động. Bằng tiền lấy từ tăng thuế những người gọi là giàu có. Khối bảo thủ quan niệm trợ cấp cần thiết đến một mức nào đó, nhưng sau đó thì mỗi người phải có trách nhiệm cá nhân, phải tự lực cánh sinh, không có chuyện ngồi mát ăn bát vàng cả đời bằng mồ hôi người khác.

Lời bàn: Đảng DC là đảng cấp tiến luôn vỗ ngực tự xưng là đảng của dân nghèo, nhưng thực tế “coi dzậy chứ chưa chắc đã dzậy”, như cột báo này đã bàn qua trong bài viết “Dân Chủ: Đảng Của Dân Nghèo?” đăng ngày 4 Tháng 8 vừa qua.

- Kinh tế: Cấp tiến chủ trương Nhà Nước là đầu máy kinh tế, nhất là khi kinh tế gặp khó khăn. Nhà Nước giải quyết thất nghiệp chẳng hạn bằng cách tung ra những chương trình, công tác lớn như làm đường, xây đập nước để huy động nhân công cũng như để tung tiền ra thị trường, kích động kinh tế. Đi đến cực đoan là kinh tế cộng sản, Nhà Nước quốc hữu hoá hết và ra kế hoạch cho tất cả mọi hoạt động kinh tế cho tất cả mọi công dân. Bảo thủ chủ trương trông cậy vào sáng kiến cá nhân, để cho guồng máy kinh tế thị trường tự điều khiển và tự điều chỉnh qua quy luật cung cầu. Nhà Nước có vai trò cảnh sát bảo đảm mọi người tuân thủ luật chơi, không ai lạm dụng, không có cá lớn nuốt cá bé quá trắng trợn.

Lời bàn: Kinh tế Mỹ ngày nay hoàn toàn tùy thuộc vào hàng triệu công ty lớn nhỏ, hàng chục triệu doanh gia. Quá lớn đến mức không một nhóm công chức nào có thể điều hành gì, hay làm kế hoạch chung cho tất cả mọi người được. Kinh nghiệm thất bại của các nền kinh tế cộng sản rất rõ ràng. Ngay cả kinh tế “xã hội chủ nghiã” nhẹ nhàng hơn như tại Âu Châu cũng đã đưa đến cảnh sống dở chết dở tại Hy lạp, Ái Nhĩ Lan, Tây Ban Nha, Ý, Pháp, … Trong khủng hoảng kinh tế của những năm 2008-09, TT Obama cố bơm gần cả ngàn tỷ để kích động kinh tế. Cuối cùng thì chẳng có kết quả bao nhiêu. Tỷ lệ thất nghiệp vẫn vất vưởng ở mức kỷ lục 8%-10% trong 5-6 năm. Chủ trương của khối cấp tiến, đánh thuế tối đa trên “nhà giàu” là những người có tiền đầu tư để phát triển kinh tế, chỉ đưa đến thui chột đầu tư, không mở thêm doanh nghiệp, không giúp thiên hạ có việc làm. Lập lại một hình ảnh đã được nhắc nhiều lần trên cột báo này, phe cấp tiến chủ trương chia cái bánh hiện có cho mọi người một cách đồng đều hơn, trong khi phe bảo thủ quan niệm cần làm cho cái bánh lớn ra hơn thì phần của mọi người đều lớn ra theo. Tăng trưởng kinh tế sẽ giúp mọi người có việc làm, thay vì tăng thuế lấy tiền của nhà giàu nuôi người thất nghiệp.

- Tôn giáo, luân lý, gia đình: Phe cấp tiến chủ trương một chế độ phóng khoáng hơn. Dĩ nhiên tôn trọng quyền tự do tín ngưỡng của mỗi người, nhưng muốn tách biệt tôn giáo ra xa khỏi chính trị, khỏi chính quyền. Họ chống lại những ảnh hưởng và biểu tượng tôn giáo trong đời sống chính trị, cũng chống lại luân lý đạo đức mà họ coi là cổ hủ, xuất phát từ tôn giáo. Khối bảo thủ coi trọng những giá trị luân lý, đạo đức, gia đình hơn. Đưa đến kết quả như phe cấp tiến chủ trương tự do phá thai, hôn nhân đồng tính, tha hồ thay đổi giới tính,… trong khi khối bảo thủ chống mạnh.

Lời bàn: Trên căn bản, khối cấp tiến trong vấn đề này lại coi trọng tự do cá nhân một cách tuyệt đối. Khuynh hướng phóng khoáng không có gì xấu, trái lại, giúp mọi người sống thoải mái, dễ thở, tự do hơn. Nhưng ngược lại, vì lý do “phải đạo chính trị” những tư tưởng phóng khoáng này đã đi quá xa, dẫn đến nhiều cảnh lố bịch, như tại một trường trung học ở Cali, một nữ học sinh đã kiện nhà trường kỳ thị giới tính khi không cho phép cô sử dụng nhà cầu dành cho nam học sinh.

- Di dân: Phe cấp tiến chủ trương ân xá hơn một chục triệu di dân bất hợp pháp, để giúp họ hưởng được đầy đủ quyền lợi an sinh, việc làm, và nhất là quyền đi bầu để họ bầu cho DC. Những người này tuyệt đại đa số là dân lao động nghèo, cần trợ cấp, nên tất nhiên có khuynh hướng bầu cho DC vì tin tưởng sẽ được trợ cấp. Phe bảo thủ chống lại vì nguyên tắc tôn trọng luật pháp. Không chấp nhận tội của họ được xí xoá dễ dàng vì sẽ khuyến khích cả triệu người khác tràn vào Mỹ. Bảo thủ chấp nhận ân xá, cho vào quốc tịch nhưng có điều kiện, và nhất là phải có biện pháp bảo vệ biên giới kỹ càng.

Lời bàn: Vấn đề được tranh cãi từ cả chục năm nay mà vẫn không có giải pháp gì. Các chính khách DC dẻo miệng hô hào ân xá, nhưng thực tế không dám làm gì, vì biết đại đa số dân Mỹ chống ân xá vô điều kiện. Đảng DC cũng khó ăn nói với khối cử tri da đen vì khối di dân là khối cạnh tranh công ăn việc làm trực tiếp với khối da đen. Ông tỷ phú Trump đang được hậu thuẫn mạnh chính vì chủ trương rất cứng rắn trong vấn đề di dân bất hợp pháp.

- Giáo dục: Phe cấp tiến bị ảnh hưởng nặng của nghiệp đoàn giáo chức, lo bảo vệ các giáo chức, trong khi khối bảo thủ lo cho vấn đề phẩm chất giáo dục hơn. TT bảo thủ Bush con đã hợp tác với nghị sĩ cấp tiến nặng Ted Kennedy, ra luật Không Bỏ Sót lại Trẻ Em Nào –No Child Left Behind-, đòi hỏi các trường tiểu và trung học phải có tiêu chuẩn về thành quả tối thiểu nếu muốn nhận yểm trợ tài chánh của liên bang. Nhưng luật này chẳng đi đến đâu vì nhiều trường học, nhiều tiểu bang từ chối áp dụng.

Lời bàn: Nền giáo dục Mỹ, ở cấp đại học là loại thượng đảng cho cả thế giới, nhưng ở cấp tiểu và trung học ngược lại, lại yếu nhất thế giới. Cải tổ sâu rộng là điều tối cần thiết nhưng bị chống đối mạnh từ hai phiá: từ các nghiệp đoàn cấp tiến lo bảo vệ thầy cô, kể cả những thầy dạy dở, và từ các tiểu bang bảo thủ lo bảo vệ quyền tự trị của tiểu bang (lý do thứ hai hiện là lý do cựu thống đốc Florida Jeb Bush đang bị khối bảo thủ trong CH chống đối mạnh nhất).

- Môi sinh: Phe cấp tiến coi nặng vấn đề bảo vệ môi sinh, nhất là hâm nóng địa cầu. Những nhu cầu này phần lớn có ảnh hưởng bất lợi cho nhu cầu kinh doanh, phát triển kinh tế, do đó thường bị giới doanh gia bảo thủ chống đối, nhất là các đại công ty trong kỹ nghệ hoá chất, dược phẩm.

Lời bàn: Bảo vệ môi sinh là vấn đề tất yếu, một nhu cầu thực sự không ai chối cãi được, cho dù nhiều công ty vì nhu cầu kiếm lời đã bất chấp ảnh hưởng tai hại của họ. Ở đây phải nói cho rõ, Cơ Quan Bảo Vệ Môi Trường, Environment Protection Agency hay EPA, là cơ quan do một tổng thống CH bảo thủ thành lập, đó là TT Nixon. Chuyện hâm nóng điạ cầu thì rắc rối hơn vì còn đang trong vòng tranh cãi giữa các nhà khoa học. Dĩ nhiên những nhà khoa học có khuynh hướng cấp tiến khẳng định trái đất sẽ bị ảnh hưởng rất tai hại trong vòng vài chục năm tới, trong khi các khoa học gia bảo thủ nghi ngờ chuyện này.

- Chính sách đối ngoại: Phe cấp tiến có tư tưởng “nhân bản”, “cứu nhân độ thế” mạnh hơn nên hay can thiệp vào chuyện các nước khác, với mục đích phát huy nhân quyền, dân quyền. Phe bảo thủ có khynh hướng cô lập, lo chuyện mình trước khi lo chuyện thiên hạ.

Lời bàn: tổng thống có khuynh hướng can thiệp, đòi hỏi nhân quyền mạnh nhất là TT Carter, mà nhiều người coi như là một ông “cố đạo”, trong thời điểm kinh tế Mỹ bết bát nhất, khiến ông thành tổng thống một nhiệm kỳ. Tính bao đồng chuyện thiên hạ trên căn bản thì tốt, trên thực tế, vẫn mang tính vú em. Trong khi nước Mỹ còn cả triệu vấn đề chưa giải quyết nổi làm sao lo chuyện thiên hạ. Một ví dụ khá khôi hài: nước Mỹ chuyên đòi hỏi bầu cử thực sự tự do, dân chủ cho cả thế giới, nhưng vụ bầu bán Bush-Gore năm 2000 đã trở thành trò cười cho cả thế giới. Hay vụ Libya, mấy bà cấp tiến trong chính quyền Obama áp lực tổng thống can thiệp lật đổ Khaddafi để “cứu” vài trăm dân nổi loạn đang bị xe tăng Khaddafi đe dọa. Kết quả, Libya bây giờ thành bãi chiến trường, cả nửa tá phe nhóm đánh giết nhau túi bụi, hàng chục ngàn dân trốn chạy qua Âu Châu, trong khi cả thế giới ngơ ngác không biết phải làm gì.

- An ninh, quốc phòng: Trong khi phe cấp tiến thích can dự vào chuyện thiên hạ nhất thì họ cũng lại là những người “chủ hoà” nhất, được coi như là yếu đuối trong các vấn đề an ninh, quốc phòng nhất. Và khối bảo thủ thì có quan niệm Mỹ cần phải mạnh tay hơn với các đối thủ.

Lời bàn: Thái độ “chủ hoà” thường đưa đến hình ảnh “cọp giấy”. Kết quả thông thường trái ngược hoàn toàn ý định chủ hòa. Vì đưa ra một hình ảnh yếu đuối, nên các địch thủ coi thường, hay đánh giá sai lầm ý chí của Mỹ, đưa đến tình trạng… chiến tranh. Lịch sử cận đại cho thấy tất cả các cuộc chiến lớn của Mỹ đều xẩy ra dưới thời các tổng thống Dân Chủ: Woodrow Wilson với Thế Chiến Thứ Nhất, Franklin Roosevelt với Thế Chiến Thứ Hai, Harry Truman với chiến tranh Cao Ly, John Kennedy và Lyndon Johnson với chiến tranh VN, Bill Clinton với Al Qaeda (bắt đầu đánh Mỹ từ năm 1993, vụ 9/11 được chuẩn bị từ 1999 dưới thời Clinton), Barack Obama với ISIS (xuất hiện năm 2013).

Việt Nam: Cả hai khối bảo thủ và cấp tiến đều chủ trương cải tiến quan hệ với CSVN, tuy khối cấp tiến muốn đi nhanh, đi mạnh hơn.
Lời bàn: Khối cấp tiến muốn thân thiện vì trước hết, “hy vọng” ngây ngô là sẽ kéo CSVN về phiá Mỹ, giúp VN có dân chủ, tự do hơn, và sau đó vì mặc cảm tội lỗi, đã gây ra chiến tranh tàn phá VN, bây giờ muốn chuộc lỗi. Phe bảo thủ muốn thân thiện hơn vì lý do kinh doanh, mậu dịch.
Nếu muốn phê phán bên nào đúng bên nào sai, thì phải nói ngay cả hai bên, khi đi vào cực đoan, đều sai hết, nhưng nếu đứng trung dung đâu đó trong khoảng giữa thì đều có điểm tốt hết. Nghe có vẻ “ba phải” nhưng thực tế là vậy. Đáp số luôn luôn nằm đâu đó trong khoảng giữa. Chẳng những tùy theo hoàn cảnh cá biệt của mỗi nước, mà còn tùy theo thời điểm. Tất cả tùy nhu cầu thực tế. Nhu cầu của một nước VN chậm tiến, nghèo yếu, khác xa với nhu cầu của một nước Mỹ giàu mạnh, cũng khác luôn cả với nhu cầu của một nước Kenya cũng chậm tiến, cũng nghèo yếu. Nôm na ra, không bao giờ có một giải pháp bảo thủ hay cấp tiến tuyệt hảo có thể áp dụng cho tất cả mọi nước, trong mọi hoàn cảnh, mọi thời điểm.
Nguyên tắc này cũng áp dụng cho mỗi cá nhân luôn, tùy quan điểm, tùy hoàn cảnh, mỗi người đều có nhu cầu khác nhau, khuynh hướng chính trị khác nhau, không ai đúng không ai sai.
Dân tỵ nạn tại Mỹ, đại đa số thuộc thành phần lợi tức thấp, cần trợ cấp, cần Nhà Nước giúp đỡ, nên có khuynh hướng ủng hộ cấp tiến và đảng DC, nhưng cũng có một số lớn không chấp nhận DC vì vấn đề chiến tranh VN và vì chính sách hơi quá thân thiện với CSVN.
Nếu nhìn vào tất cả các chi tiết của mọi vấn đề, sẽ thấy có điểm ta đồng ý với phe cấp tiến, có điểm khác ta hợp với khối bảo thủ. Do đó, khó nói có ai đồng ý 100% với bảo thủ hay 100% với cấp tiến. (23-08-15)Vũ Linh

Đồng Tiền Trong Chính Trị Mỹ
Bây giờ bà Hillary dự trù cần... hai tỷ đô để làm Tổng thống...
Báo chí thời gian qua làm rùm beng về xì-căng-đan hai ông bà Clinton vơ vét tiền đủ kiểu, đặc biệt là qua những vụ mà Việt Nam hiện nay gọi là “chặt chém” trong thù lao đọc diễn văn, và “quyên góp” cho quỹ “từ thiện” Clinton Foundation. Đi đọc diễn văn cho mấy đứa trẻ con trong hướng đạo cũng “hai trăm rưởi, chắc giá, không bớt một xu”. Nhiều người thắc mắc, ngao ngán, sao lại có người tham lam quá mức như vậy. Cả triệu rồi vẫn chưa đủ, vẫn than “nghèo”, “gần phá sản” là sao? Trong khi đó thì đi đâu cũng vỗ ngực tranh đấu sống chết cho “lao động” Mỹ.
Thật ra, nói hai ông bà Clinton ham tiền thì hơi quá đáng vì không chính xác lắm. Hai ông bà đều là nhân vật quyền thế, uy danh hàng đầu, không có nhu cầu tiền bạc nhiều lắm đâu. Suốt ngày được mời mọc yến tiệc, đi tàu bay chùa mà lại là phản lực riêng chứ không phải mua vé rồi ra phi trường ngồi chờ hai ba tiếng đồng hồ như thiên hạ đâu. Đi đâu cũng xe đưa xe đón, khách sạn đài thọ đầy đủ, phục vụ chu đáo hết rồi. Cô con gái cũng lớn rồi, đi đọc diễn văn lai rai cũng lãnh 70.000 đô một bài rồi, cho dù chẳng ai nghe cô nói gì, chỉ cần mượn cái tên “Clinton” thôi.

Thế thì tại sao lại cắm đầu kiếm tiền làm gì? Xin thưa ngay: đó là để có tiền mua cái ghế trong Nhà Trắng. Vâng thật sự là vậy: không có tiền không thể nào đắc cử tổng thống trong cái xứ gọi là “dân chủ” này được.

Chế độ chính trị Mỹ mang tiếng là chế độ “dân chủ” nhất thế giới. Tất cả mọi công dân trên nguyên tắc đều có thể ra tranh cử tổng thống, và tất cả cử tri trên nguyên tắc cũng có thể bầu bất cứ người nào mình muốn làm tổng thống. Thực tế, chỉ là nói nghe cho vui thôi chứ chẳng bao giờ có chuyện lý tưởng vớ vẩn như vậy.

Cách đây không lâu, thời mấy ông Clinton và Bush tranh cử thì mọi việc đều tương đối khá sòng phẳng. Các ứng viên tổng thống đều ra tranh cử trong giới hạn tiền tranh cử do Nhà Nước chu cấp và cử tri đóng góp trong giới hạn nào đó, tương đối bằng nhau, trong những mức phải chăng.

Trong cuộc tranh cử tổng thống năm 1992 (là năm TĐ Clinton hạ đương kim TT Bush cha), hai chính đảng thu và chi xấp xỉ ngang ngửa nhau, khoản 50 triệu mỗi bên. Đến năm 2000, là năm TĐ Bush –con- hạ PTT Gore, hai bên thu chi trên dưới 200 triệu. Cả hai bên đều nhận trợ cấp không nhiều lắm của Nhà Nước, bằng nhau, cộng thêm một phần tiền do các mạnh thường quân ủng hộ cho đảng gọi là “tiền mềm”, soft money, chứ không phải cho cá nhân hai ứng viên,.

Nhưng đến năm 2008 thì cái đê ngăn nước bị TNS Barack Obama phá vỡ, cuộc chạy đua vào Tòa Bạch Ốc biến thành cuộc đấu thầu xem ai thu được nhiều nhất rồi chịu chi nhiều nhất. Giải thưởng là Nhà Trắng, bất kể kinh nghiệm, tài cáng, hay mánh mung gì.

Khi TNS Obama mới xuất hiện, chưa ai biết đến thì việc gây quỹ khó khăn, trong khi đối thủ là bà Hillary lại là cái giếng không đáy, nơi mà các đại gia đảng Dân Chủ đổ tiền vào. Ông Obama lên mặt đạo đức, sỉ vả bà Hillary lấy tiền đè người, mua chức tổng thống, kêu gọi bà ngưng gây quỹ cá nhân mà lấy tiền trợ cấp tranh cử của Nhà Nước cho công bằng. Lời kêu gọi của ông dĩ nhiên bà Hillary coi như không nghe thấy gì.

Thế rồi, nhờ tài ăn nói, nhờ đám phụ tá giỏi, và nhất là nhờ hậu thuẫn của khối thanh niên và trí “ngủ” sống trong mộng tưởng ngây ngô, ông nổi lên như niềm hy vọng của Mỹ. Khối này hậu thuẫn từ trí tuệ -khả năng tổ chức, tuyên truyền, vận động,...- cho đến tài chánh. Tiếng tăm nổi lên như cồn, cùng lúc với tiền vào như nước, giúp ông hạ được bà Hillary và ra tranh cử chống ứng viên Cộng Hoà, TNS John McCain.

Bây giờ thì ông McCain dùng gậy ông đập lưng ông, thách thức TNS Obama giữ lời hứa, không dùng tiền mua Nhà Trắng, chấp nhận tiền của Nhà Nước, đâu 80 triệu cho mỗi ứng viên. Để rồi bây giờ đến phiên TNS Obama dùng chiêu “võ điếc” không nghe thấy gì, nhắm mắt nhắm mũi đi gây quỹ. Ông McCain đành cố gắng lẹt đẹt chạy theo.

Kết quả, TNS Obama thu được 730 triệu và TNS McCain thu được 330 triệu. Tổng cộng cả hai bên là hơn một tỷ đô trong khi trong cuộc bầu cử giữa TT Bush cha và TĐ Clinton, tổng cộng chỉ hơn 100 triệu. Số tiền TNS Obama thu được là con số kỷ lục chưa từng thấy, lớn gần gấp mười lần số tiền Nhà Nước chuẩn bị cho mỗi ứng viên. Ở đâu ra số tiền đó? TNS Obama khoe hàng trăm ngàn người dân “thấp cổ bé họng” đã yểm trợ bạc cắc cho ông. Thực tế, các tài liệu về tiền yểm trợ cho thấy tuyệt đại đa số tiền ông thu được là do hai nguồn yểm trợ: các nghiệp đoàn bắt ép đoàn viên phải đóng tiền yểm trợ cho các “tổ chức hành động chính trị” - Political Action Committees hay PAC - và các đại gia Wall Street với những đại tài phiệt như George Soros, Bill Gates,… Bill Gates cũng là người tài trợ cho đài MSNBC (là sự hợp tác giữa MicroSoft -MS- và NBC), là đài TV phe ta hung hăng nhất.

TNS Obama quên bẵng những lời sỉ vả “lấy tiền đè người”, “mua chức tổng thống”, “công bằng”,… mà ông đã thân tặng bà Hillary. Chuyện quân tử Tàu, giữ lời hứa, là chuyện các chính khách Mỹ, đặc biệt là TNS Obama, chưa bao giờ nghe nói tới, khỏi thắc mắc. Nói như “tonton Thiệu”, đừng nghe những gì Obama nói...

Và rồi như ta đã biết ông đã mua được cái ghế trong Nhà Trắng thật.

Câu chuyện TNS Obama dùng tiền áp đảo đối phương để vào Nhà Trắng đã đi vào lịch sử Mỹ, như là biến cố thay đổi hẳn cấu trúc và phương thức tranh cử chính trị Mỹ: đồng tiền biến thành yếu tố chi phối kết quả bầu cử. Bốn năm sau, TT Obama chi 1 tỷ để tranh cử chống TĐ Mitt Romney. Bây giờ bà Hillary dự trù sẽ cần... 2 tỷ để vào Nhà Trắng.
Tiền bạc đã chi phối cuộc bầu cử tổng thống ngay cả ở cấp bầu sơ bộ.
Năm nay, bên Cộng Hòa chưa chi đã có tới 18 ứng viên ra chạy đua vào Nhà Trắng. Điểm nổi bật đáng nói hiện nay là ứng viên hàng đầu, với tỷ lệ hậu thuẫn nhất nhì, là tỷ phú Donald Trump. Ít người coi ông này như là một ứng viên nghiêm chỉnh, với nhiều hy vọng đắc cử làm đại diện cho đảng Cộng Hòa, khoan nói tới đắc cử tổng thống. Ấy vậy mà ông leo lên hàng đầu. Ông tranh cử bằng tiền túi của mình, rầm rộ khoe có gia tài gần mười tỷ, dư sức lấy tiền đè tất cả các ứng viên khác.
Thậm chí, có tiền cũng chẳng cần phải thắng ở cấp sơ bộ luôn. Như ông tỷ phú Ross Perot, bỏ tiền túi ra tranh cử trực tiếp chống TT Bush cha và TĐ Clinton năm 1992. Cũng thu được đâu 20% phiếu, phần lớn là từ khối bảo thủ của TT Bush, khiến ông này bị chia phiếu, và TĐ Clinton ngáp phải ruồi, vào được Tòa Bạch Ốc.

Dĩ nhiên, ta cũng phải hiểu là đồng tiền còn chi phối tất cả mọi cuộc tranh cử khác, chứ chẳng riêng gì tranh cử tổng thống. Tuy nhiên, ở những cấp dân biểu, nghị sĩ, hay cấp tiểu bang thì tương đối không lên đến những mức kinh hồn như tranh cử tổng thống.

Tại sao ngày nay tranh cử lại tốn quá nhiều tiền như vậy? Họ cần tiền cho ba mục tiêu chính:

- Sản xuất phim quảng cáo và mua thời gian quảng cáo trên TV và đài phát thanh;

- Mở văn phòng tranh cử tại càng nhiều tỉnh, quận hạt càng tốt, đặc biệt là trong khoảng một tá tiểu bang xôi đậu;

- Thuê các cố vấn vận động tranh cử, các chuyên gia điện toán và internet, marketing, thăm dò dư luận,...

Một điều quan trọng không kém là việc đồng tiền cũng chi phối các luật lệ mà các vị dân cử đưa ra hay không đưa ra.

Chính trị Mỹ có một hiện tượng có một không hai trên thế giới: đó là các chuyên gia của các nhóm vận động hành lang - lobby groups. Tại quốc hội, có cả ngàn chuyên gia kiểu này, đại diện cho đủ mọi ngành nghề, đủ mọi quyền lợi, đủ mọi địa phương, luôn cả đủ loại người như người già, nữ giới, đồng tính, da đen, da nâu, da vàng, di dân lậu, cựu quân nhân, công giáo, tin lành, v.v... Không thiếu một thứ nào hết.

Và ảnh hưởng của họ cực kỳ mạnh. Trên căn bản, họ có trách nhiệm theo dõi kỹ từng bộ luật được đưa ra, nghiên cứu xem khối quyền lợi của họ có bị đụng chạm hay không. Ngược lại, họ cũng có trách nhiệm xúi các vị dân cử đưa ra những luật mới có lợi cho quyền lợi của nhóm của họ. Giúp cho các vị dân cử có những lập luận, tài liệu, dữ kiện để ủng hộ hay chống một dự luật nào đó.

Đó là nói chuyện lý thuyết. Thực tế là họ dùng đồng tiền để khuynh đảo các vị dân cử. Đút lót cho họ tiền vận động tranh cử, là thứ tiền mà không có ông bà chính khách nào không cần. Làm theo ý họ thì có nhiều tiền, không làm theo ý họ là không có tiền tranh cử. Mà tiền nhiều thì hy vọng thắng nhiều, tiền ít thì hy vọng về quê câu cá rất cao.

Nhiều khi tiền mặt được trao trực tiếp. Như trường hợp một ông dân biểu của tiểu bang Louisiana bị FBI bắt với 50.000 đô tiền mặt giấu trong tủ lạnh trong văn phòng của ông. Khiến dân tỵ nạn ta bất ngờ có được một ông dân biểu tỵ nạn tại Hạ Viện, đại diện cho một khu vực mà đại đa số là dân da đen.

Lương các vị dân cử chỉ trên 150.000 một năm thôi, nhưng thực tế tất cả các vị dân cử, dân biểu hay thượng nghị sĩ, sau vài năm đều trở thành triệu phú hết.

Dân biểu Cộng Hoà Dennis Hastert, cựu Chủ Tịch Hạ Viện, mới đây bị truy tố ra tòa vì đút lót 3,5 triệu đô cho một người tống tiến ông ta, dọa khui tội lem nhem tình dục của ông cách đây mấy thập niên. Với mức lương trên dưới một trăm ngàn một năm, làm sao có được bạc triệu dễ dàng như vậy?

Cũng có khi đút lót bằng quà cáp, bao máy bay đi du lịch thế giới, hay đi tranh cử, bao đi đánh gôn, yến tiệc dài dài, mời đọc diễn văn với thù lao trên trời. Hay tặng tiền cho “quỹ từ thiện” của họ.

Ảnh hưởng của các nhóm vận động hành lang này không phải là không đáng kể.

Một ví dụ cụ thể nhất là vấn đề kiểm soát súng. Trong thời gian mấy năm gần đây, đã xẩy ra hàng loạt những vụ mấy anh khùng vác súng đi bắn thiên hạ. Mỗi lần xẩy ra chuyện này thì dư luận quần chúng lại ào ào nổi lên đòi ra luật kiểm soát súng đạn. Ngay cả TT Obama, mỗi lần có chuyện, cũng mau mắn chụp cơ hội lên tiếng kêu gọi ra luật kiểm soát súng đạn. Nhưng rồi cho đến nay, sau cả chục vụ, thì ta vẫn thấy tình trạng “vũ như cẩn”, chẳng có luật gì ra được hết. Các vị dân cử lên tiếng than phiền là “khó lắm”, vì đại đa số dân Mỹ vẫn rất mê súng đạn, không có cách nào lay chuyển ý thích này được.

Thực tế, vấn đề không phải là cử tri họ không cho họ ra luật kiểm soát súng đạn, mà chẳng qua, họ đã lỡ chìa tay nhận quá nhiều tiền của tổ chức NRA, tức là National Rifle Association, là hiệp hội những người sở hữu súng. Đây là một tổ chức cực mạnh về tài chánh, mỗi năm bỏ ra cả chục triệu tiền “lobby” mấy ông bà dân cử thuộc cả hai đảng. Chúng ta không có thống kê chính xác vì tất cả đều thuộc loại tin “bí mật”, không ai biết được chi tiết rõ ràng, nhưng có thể nói cỡ hai phần ba các vị dân biểu và nghị sĩ Cộng Hoà cũng như Dân Chủ, đều đã nhận được tiền yểm trợ của NRA. Do đó, há miệng mắc quai, họ không cho ra nổi bất cứ một luật nào nhằm kiểm soát sở hữu súng đạn được.

Thực tế trong chính trị Mỹ là các nhóm vận động hành lang phải “cho phép” thì một dự luật mới thành luật được.

Điển hình lớn nữa là Obamacare. Một bộ luật vĩ đại, với những hậu quả tài chánh khổng lồ cho các đại công ty trong ngành y tế như các công ty quản lý bệnh viện, các hãng bảo hiểm y tế, các công ty dược phẩm lớn, chưa kể các phòng mạch của các bác sĩ tư.

Năm 1992, bà Hillary thất bại hoàn toàn, không đưa ra nổi một dự luật để thảo luận trước quốc hội vì bị chống đối mạnh ngay từ trong nội bộ đảng Dân Chủ, cũng như từ các hiệp hội y sĩ, các nhà thương, hãng bảo hiểm, công ty thuốc, qua các nhóm vận động hành lang của họ.

Năm 2009, Obamacare ra đời được một phần là do đảng Dân Chủ kiểm soát được cả Toà Bạch Ốc lẫn hai viện quốc hội. Nhưng quan trọng hơn nữa là Obamacare đã không bị các nhóm vận động hành lang đại diện cho các đại công ty ngành y tế chống đối. Tại sao? Lý do giản dị là Obamacare khác với Hllarycare, thực sự rất có lợi cho các đại công ty ngành y tế, do đó, được họ chấp nhận.

TT Obama khi rao bán Obamacare đã long trọng hứa hẹn chi phí y tế, từ bảo hiểm cho đến nhà thương, bác sĩ, thuốc men, sẽ giảm đồng loạt cho tất cả mọi người. Lập luận của ông rất giản dị: Obamacare sẽ giúp khoảng ba chục triệu người có bảo hiểm y tế, tức là giúp cho ngành y tế có thêm ba chục triệu khách hàng. Do con số khách hàng gia tăng như vậy, nên giá cả sẽ giảm mạnh.

Cái lập luận này nghe xuôi tai, nhưng thực tế không phải vậy. Trong trường hợp khách hàng gia tăng mạnh như vậy, giá cả có thể giảm, nhưng với điều kiện là ngành y tế dư thừa bác sĩ, dư thừa nhà thương, dư thừa thuốc men. Thực tế trong xứ Mỹ này không có tình trạng dư thừa đó, cho nên khi khách hàng tăng cả chục triệu người một sớm một chiều, thì sẽ xẩy ra tình trạng khan hiếm bác sĩ, nhà thương, và thuốc men. Và kết quả hiển nhiên là giá cả y tế sẽ phải tăng. Luật cung cầu sơ đẳng. Khi cung vẫn vậy mà cầu tăng vọt thì giá cả bắt buộc phải tăng thôi. Kinh tế thị trường không có đuôi định hướng gì hết là vậy.

Làm con tính sơ đẳng đó, các đại công ty ngành y tế thấy rõ hai chuyện: thứ nhất khách hàng sẽ tăng mạnh, thứ nhì giá cả cũng sẽ tăng mạnh luôn. Và họ được lời to. Do đó, họ không chống phá Obamacare, các chuyên gia vận động hành lang chẳng những không ngăn cản, mà trái lại còn ra sức giúp cho Obamacare được thông qua, giúp cho Obamacare trở thành luật.

Muốn thấy bằng chứng là Obamacare có lợi cho các đại công ty ngành y thì chỉ cần nhìn vào thị trường chứng khoán Dow Jones, nhân ngày Tối Cao Pháp Viện biểu quyết không giết Obamacare mới đây, hạ tuần tháng Sáu vừa qua. Ngay sau quyết định, giá cổ phiếu các công ty ngành y, nhất là các công ty quản lý bệnh viện, nhẩy vọt lên từ 10% đến 20% trong vài tiếng đồng hồ, tuy đến cuối ngày thì giảm lại xuống mức vừa phải hơn khoảng từ 5% đến 10%. Những người đầu tư vào ngành y thấy rõ duy trì Obamacare sẽ giúp các công ty này có lời nhiều hơn trong tương lai, và đó là nơi họ có thể đầu tư lâu dài. Thiên hạ xúm vào mua cổ phiếu của các đại công ty đó, đưa đến mức giá tăng vọt.

Nhìn vào câu chuyện Obamacare ta mới thấy cái tài của phù thủy Obama: ra một luật có lợi lớn cho các đại tài phiệt ngành y, nhưng giấu nhẹm khía cạnh này nên ít ai nhìn thấy, trong khi quảng bá mạnh khía cạnh “nhân đạo” giúp cho nhiều người có bảo hiểm sức khoẻ hơn, nên được thiên hạ vỗ tay hoan hô kịch liệt. Một phần cũng nhờ những lươn lẹo, lắt léo, dối trá mà GS Gruber, một trong những người vẽ ra Obamacare, đã tiết lộ.

Bà Hillary, một chính khách lão làng về tuổi tác lẫn kinh nghiệm chính trường Mỹ, đã nhìn thấy hơn ai hết sức mạnh của đồng tiền trong chính trị, do đó đã hùng hục lo kiếm tiền từ gần cả chục năm nay. Cả hai ông bà kiếm tiền cho riêng mình, nhưng cũng kiếm tiền rất nhiều, hơn hai tỷ, cho quỹ từ thiện Clinton Foundation. Nếu có người nào nghĩ đây chỉ là quỹ tư thiện thuần túy thì người đó phải là ngây ngô nhất nhân loại. Mấy ông độc tài giết người không chớp mắt không có dư thừa lòng nhân đạo để tặng quỹ từ thiện bạc triệu chống bệnh AIDS. Với tư cách tổng thống, sao họ không bỏ tiền ra cho ông bộ trưởng y tế của họ làm việc này tại nước của họ, mà lại phải đưa tiền cho bà Hillary? Họ nhìn thấy rất rõ cái bà chủ nhân quỹ đó có rất nhiều triển vọng làm tổng thống Mỹ. Đấm mõm ngay từ cả mấy năm trước cho chắc ăn mai mốt sẽ có “đồng minh” trong Nhà Trắng. Mặt khác, bà Hillary cũng hiểu rất rõ phân phát tiền bao giờ cũng là cách hữu hiệu nhất để lấy cảm tình và cuối cùng là lấy phiếu thôi.
Và cho đến nay, chưa ai kiếm tiền và phát tiền mạnh bằng bà, và cũng chưa ai có hy vọng ngăn chặn được bà vào Toà Bạch Ốc. Ít nhất là cho đến nay.
Ai dám nói chính trị Mỹ không bị đồng tiền chi phối?
Vũ Linh - Việt Báo 

HIỆN TƯỢNG “XÌ-TRUM”

 

Như đã thưa trong lời mào đầu của bài viết tuần trước, trong số những sách truyện hình hoạt hoạ nổi tiếng phổ biến tại Việt Nam trước năm 1975, chuyện Xì-Trum có lẽ không nổi tiếng bằng những loạt truyện khác như Lucky Luke, Tintin hoặc Asterix. Đó là các loạt truyện hoạt hoạ của các tác giả Pháp-Bỉ rất nổi tiếng, được dịch ra rất nhiều ngôn ngữ khác nhau, lôi cuốn hàng trăm triệu độc giả trên khắp thế giới.Còn chuyện Xì-Trum (Les Schtroumpfs) chủ yếu xoay quanh cuộc sống thường ngày của một chủng tộc tí hon được gọi là Xì Trum, định cư ở một nơi biệt lập với loài người.

Gần đây, trên chính trường Hoa Kỳ xuất hiện một nhân vật nổi tiếng khác là Trump, một nhà tài phiệt chẳng có thành tích gì xuất sắc, nhưng rất ma-lanh và biết khai thác nhiều lợi điểm để trở thành trung tâm thu hút sự chú ý của nhiều người. Trong một chừng mực nào đó, người ta có thể ví von ông Trump này cũng đang sống xa lánh với cuộc sống thực sự nghiêm túc của đa số người dân tại Hoa Kỳ.
Trong cuộc tranh luận đầu tiên cho mùa vận động bầu cử tổng thống năm 2016 được trực tiếp truyền hình trên đài FOX News vào tuần qua, nhiều người đã có dịp nhìn thấy nhân vật Donald Trump tiếp tục củng cố “tiếng tăm” của hiện tượng Xì-Trum trên chính trường Hoa Kỳ, đặc biệt là trong nội bộ của đảng Cộng Hoà đang có tham vọng giành lại được chiếc ghế chủ nhân Toà Bạch Ốc để có thể khống chế cả hai ngành lập pháp và hành pháp trong chính quyền Hoa Kỳ.
Cuộc tranh luận công khai này đã giúp cho người dân được nhìn thấy rõ hơn sự chia rẽ giữa các ứng viên có cùng tham vọng giành được sự ủng hộ của khối cử tri bảo thủ. Nó không phải là một cuộc phân chia giữa 2 nhóm ứng viên bảo thủ cứng rắn và bảo thủ ôn hoà như nhiều người thường quan niệm. Nó cũng không đơn giản là một cuộc phân chia giữa những thành phần đã nắm quyền với những kẻ đứng ngoài muốn nhập cuộc, tương tự như cuộc tranh đua giữa những thành phần truyền thống của đảng (party establishment) với những ứng viên quá khích đại diện cho phong trào Tea Party.
Đúng hơn, đây là cuộc tranh đua giữa những ứng viên có thành tích điều hành chính quyền so với những chính trị gia thích quậy phá, gây rối theo ý thức hệ. Trong nhóm đầu, có thể kể những tên tuổi như các ông cựu hay đương kim thống đốc Jeb Bush, John Kasich, Chris Christie hoặc nghị sĩ liên bang Marco Rubio. Trong nhóm thứ nhì, tiêu biểu là những nhân vật như Mike Huckabee, Ben Carson và Ted Cruz, nhưng có lẽ nổi đình đám nhất chính là Donald Trump.(Riêng 2 nhân vật Scott Walker và Rand Paul thì có phần lẫn lộn nằm trong cả 2 nhóm.
Những người trong nhóm đầu thì cho rằng việc nắm giữ quyền hành là mục tiêu cần đạt được để cải tổ chính quyền qua các chính sách theo ý thức hệ bảo thủ. Trong khi đó, những người thuộc nhóm sau thì cho rằng thành tích nắm quyền lâu năm của nhiều ông bà chính trị gia chỉ là bằng chứng cho thấy sự bất tài của họ, những người chỉ biết “tham quyền cố vị”, và đây là một tật xấu cần phải được loại bỏ để thay thế bằng lớp người mới. 
Chỉ trong vài phút đầu khi tranh luận, người tiêu biểu cho khuynh hướng thứ hai là ông Trump đã không ngần ngại chê bai tất cả những chính trị gia cầm quyền lâu năm là những kẻ bất tài khi ông nhận định về hồ sơ di dân: “Các lãnh tụ của chúng ta đều ngu ngốc cả. Các chính trị gia của chúng ta cũng đều ngu ngốc.” Theo ông Trump, các lãnh tụ của Mễ Tây Cơ thì thông minh, “đáo để” hơn nhiều (phải chăng vì họ đã để cho nhiều thành phần dân chúng trốn lậu sang nước Mỹ).
Nên nhớ là sau khi chính thức tham dự vào cuộc chạy đua vào Toà Bạch Ốc hồi tháng 6 vừa qua, ông Trump đã không ngần ngại nêu đích danh những di dân gốc Mễ là thành phần “đầu trộm đuôi cướp”, “những kẻ hãm hiếp” v.v. Tuy có bị phản ứng quyết liệt của nhiều cơ quan truyền thông như NBC, Telemundo và nhiều tổ chức, công ty tư nhân khác tẩy chay nhưng tiếng tăm của ông vẫn nổi trội trong các cuộc thăm dò dư luận với tỉ lệ luôn là người về đầu, bỏ xa các đối thủ khác. Và sự xuất hiện của ông vẫn thu hút nhiều khán giả đến tham dự trong các buổi mít-tinh khắp nơi, đặc biệt là ở các tiểu bang miền Nam có đông nhóm di dân lậu.
Trước những lời lẽ chỉ trích những chính trị gia nắm quyền lâu năm là những thành phần bất tài, gần như không có một đối thủ nào trong cuộc tranh luận lên tiếng phản đối chiếu lệ hoặc là bênh vực cho thành tích của mình như là công cụ đắc lực để phục vụ lý tưởng cải thiện dân sinh. Ông Jeb Bush có nói chút ít về sức mạnh của những chính sách cải tổ giáo dục.Ông Kasich cũng có nói đôi điều về sự hiệu nghiệm của nhiều chính sách dân sinh nâng cao đời sống của giới nghèo. Hoặc là ông Christie cũng hô hào về kế hoạch của ông muốn cải tổ chế độ An sinh Xã hội. Nói chung, luận điệu của họ cũng na ná như những lời biện luận của một chính trị gia tài ba khác là Bill Clinton, nhưng có điều yếu kém và không hay ho bằng, bởi vì dù sao ông Clinton khi đưa ra những lời kêu gọi cải tổ chính sách thì bao giờ cũng hô hào kèm theo với những lời biện minh hùng hồn cho vai trò của chính quyền trong sứ mạng đem lại phúc lợi cho người dân.
Vì thế cho nên lần này, các ứng viên của đảng Cộng Hoà gần như “đứng lặng chết trân” để cho ông Trump mặc tình chê bai tất cả những chính trị gia đang phục vụ trong chính quyền như là những kẻ “bất tài vô tướng”. Chẳng hạn như ông Kasich, với thành tích đã từng làm dân biểu liên bang trong suốt 18 năm dài và sau đó đắc cử 2 nhiệm kỳ thống đốc tại Ohio. Khi được hỏi cảm nghĩ ra sao về nhận định của ông Trump cho rằng các lãnh tụ của Hoa Kỳ đều ngu ngốc, ông Kasich còn có phần ngợi khen nữa: “Tôi nghĩ chúng ta cũng cần học nhiều điều từ ông Donald Trump. . . Mọi người chúng ta ai cũng có những giải pháp.”
Theo nhận định của nhà báo Matt Bai, bình luận gia chính trị của diễn đàn Yahoo News, có lẽ những ứng viên nghiêm túc của đảng Cộng Hoà đều không muốn “đổ dầu vào lửa” để cho tiếng nói của Donald Trump được vang dội thêm nữa khi lên tiếng “ăn thua đủ” với ông ta. Có thể họ tiên đoán rằng thế nào thì hiện tượng Trump này cũng “sớm nở tối tàn”, và như vậy thì họ sẽ chẳng có cơ may trong tương lai thu hút được những ủng hộ viên của ông Trump nếu như họ tỏ ra là kẻ thù công kích ông ta vào lúc này.
Điều đáng trách là cũng không có một ứng viên nào dám can đảm nói cho ông Trump biết rằng việc chỉ trích như ông thì quá dễ, ai làm cũng được, nhưng điều quan trọng hơn hết là những lời chỉ trích của ông hoàn toàn sai trái. Bởi vì việc tham gia trong chính quyền, việc đề ra những chính sách điều hành có tầm mức quan trọng, đòi hỏi người nhập cuộc phải “lao tâm tổn trí” chứ không phải là đơn giản “ngồi mát ăn bát vàng”. Và vì thế nên ông ta cần phải biết rõ công việc điều hành chính quyền phức tạp ra sao trước khi ngoác mồm để chỉ trích tất cả những chính trị gia đã bỏ suốt đời và sự nghiệp để phục vụ trong chính quyền.
Đã đành là không phải bất cứ nhân vật tham chính nào (dù là được đắc cử hay được bổ nhiệm vào chính quyền) cũng đều là những người tài ba xuất chúng. Nhưng điều đó không có nghĩa là họ đều ngu ngốc, có chăng là nó chứng tỏ rằng họ đã cam kết theo đuổi con đường này. Trong lúc ông Trump thoải mái ngồi trong các phòng thu hình trong các chương trình truyền hình mua vui để ông mặc sức phê phán hoặc sa thải các thí sinh, thì đa số các chính trị gia khác trong chính quyền đang phải ngày đêm đắn đo trước nhiều quyết định ảnh hưởng đến sự an nguy hoặc phúc lợi của hàng triệu gia đình người dân tại Hoa Kỳ.
Cũng trong cung cách “ăn nói bạt mạng” như trên khi chỉ trích đủ mọi thành phần trong xã hội, vốn là điều tạo tiếng vang khiến ông Trump luôn dẫn đầu trong những cuộc thăm dò dân ý gần đây trong khối cử tri bảo thủ, lần này người dân cũng được dịp chú ý đến những lời chỉ trích khá thô bạo của ông đối với phụ nữ, mà nạn nhân chính là nữ xướng ngôn viên Megyn Kelly của đài FOX News, cũng là 1 trong 3 người trong ban điều hợp để đặt các câu hỏi cho các ứng viên. Nhiều lời bình luận được đưa ra sau đó, đi kèm với nhiều bài báo phân tích khá kỹ lưỡng về biến cố này, để hiểu vì sao ông Trump lại có những lời phát ngôn táo tợn như vậy, và quan trọng hơn hết, là liệu những lời chỉ trích nặng nề cay độc như vậy có làm cho uy tín của ông tụt giảm chút nào hay không. Bởi vì cho đến nay, hầu như tất cả những tiên đoán về hậu quả tai hại của những lời phát biểu chỉ trích tứ tung của ông Trump cũng đều chưa hiện thực đúng như nhiều chuyên gia bình luận, một hiện tượng mới lạ và hi hữu trong chính trường bầu cử tại Hoa Kỳ.
MỘT CUỘC ĐỐI ĐÁP HI HỮU
Một ngày sau cuộc tranh luận diễn ra, ông Trump đã xuất hiện trong một cuộc phỏng vấn với đài CNN để quả quyết rằng cô phóng viên Megyn Kelly đã cố ý “chơi” ông ta trong cuộc tranh luận vừa rồi và sau đó còn đưa ra một giả thuyết để phân tích lý do. Đó là khi ông phát biểu: “Cô ta mới lên tiếng thì bắt đầu hỏi tôi những câu hỏi lố bịch. Anh thấy đó, máu cô ta nổi xung lên, máu vọt ra từ mắt, máu cũng vọt ra từ chỗ . . . của cô ta, chỗ nào đó trên người.
Cái chỗ . . . máu chảy ra nào đó tuy không nói ra, nhưng lại được hầu hết các nhà báo Mỹ hiểu theo cùng một nghĩa duy nhất. Họ đều suy luận rằng ông Trump muốn ám chỉ cô phóng viên xinh đẹp Kelly có lẽ đang “có tháng”, cho nên tâm tính con người dễ thay đổi bất thường mỗi khi chu kỳ kinh nguyệt của họ bị xáo trộn, và từ đó mới dẫn đến những câu hỏi kỳ quặc như vậy đối với ông Trump, không xứng đáng là những câu hỏi bình thường của một nhà báo nghiêm túc.
Thật ra, câu hỏi của cô Kelly cũng không có gì là kỳ quặc, tuy rằng nó có phần hơi nhức nhối, và có thể được hiểu theo nghĩa là “gài bẫy”, hoặc “chơi xấu” người được hỏi theo suy nghĩ của những người ủng hộ ông Trump. Chính vì vậy mà ông Trump đã chê bai cô ta là hạng “tép riu” (lightweight), và sau đó, một thỉnh nguyện thư trên mạng Change.org đòi loại bỏ cô Kelly ra khỏi danh sách các nhà báo tham dự trong các cuộc tranh luận từ nay về sau đã xin được gần 30 ngàn chữ ký chỉ trong vòng có 2 ngày đầu.
Câu hỏi đầu tiên của nhà báo Kelly đã phanh phui ngay bản chất xem thường phụ nữ của ông Trump cho mọi người được biết khi cô chất vấn: “Ông thường gọi những phụ nữ mà ông không ưa thích là ‘heo nái, là đồ chó, là những thú vật ghê tởm’. . .”
Ông Trump đã vội cắt ngang câu hỏi để biện minh: “Tôi chỉ nói đến cô Rosie O’Donnell mà thôi”. Ông vừa nói vừa cười tươi một cách rất “ăn tiền” với nhiều khán giả đã từng quen thuộc với hình ảnh của ông xuất hiện trên nhiều chương trình truyền hình ăn khách như “The Apprentice”.
Nhưng cô Kelly cũng không vừa, và nhanh chóng trả đũa: “Có bằng chứng thu thập đàng hoàng, không phải chỉ có Rosie O’Donnell không thôi đâu. Trang mạng Twitter của ông cũng có nhiều lời lẽ phê bình một cách trịch thượng bề ngoài của các phụ nữ. Ông cũng đã từng phát biểu với một cô thí sinh dự thi trên chương trình ‘Celebrity Apprentice’ rằng nếu như cô chịu quỳ gối xuống thì chắc là hình ảnh sẽ đẹp lắm. Theo ông thì đây có phải là tâm tính của một người đàn ông mà dân chúng nên bầu làm tổng thống? Và như vậy thì ông sẽ trả lời ra sao đối với bà Hillary Clinton, nhiều phần sẽ là ứng viên của đảng Dân Chủ, nếu như bà ấy chất vấn rằng ông là một thành phần trong cuộc chiến chống lại phụ nữ?
Cách trả lời sau đó của ông Trump được nhiều chuyên gia đánh giá là cách “ứng xử thần sầu” của những ông chủ có đầu óc “gia trưởng”, luôn xem thường những lời cáo buộc về óc kỳ thị nam nữ để nhanh chóng quay lại tấn công người buộc tội mình. Thứ nhất, ông đã cắt ngang lời của cô Kelly với lời xác nhận rằng ông ta chỉ có chê bai cô Rosie O’Donnell mà thôi, với ngụ ý rằng lời chất vấn của cô Kelly không đáng tin cậy.
Nhưng thực tế khác hơn nhiều so với lời thú nhận của ông Trump. Trước đây, khi một nữ luật sư xin được tạm nghỉ trong một phiên lấy khẩu cung trong cuộc tranh tụng để đi ra ngoài bơm sữa cho đứa con nhỏ 3 tháng, ông Trump đã chê bai đó là một điều “ghê tởm” (disgusting).
Trong cuộc tranh luận, ông Trump phản pháo rằng lời cáo buộc của cô Kelly chỉ mang tính chất bắt bẻ về hình thức ăn nói cho phải phép trên chính trường, thường gọi là “political correctness”, chứ không có nội dụng thực sự là một điều gì sai trái khi ông biện luận: “Tôi nghĩ rằng vấn nạn lớn cho đất nước chúng ta là cứ chú ý về chuyện hình thức ăn nói cho phải phép. Tôi đã bị nhiều người thử thách trên chuyện đó, nhưng tôi cũng không có thì giờ để bận tâm về chuyện ‘political correctness’ này.Và nói thật cho cô nghe, đất nước này cũng không có thì giờ để lo chuyện đó.
Và vì thế cho nên người bị cáo buộc không có gì phải bận tâm đến nó vì họ chứng tỏ mình còn phải lo giải quyết nhiều vấn đề trọng đại hơn nhiều. Với lối xoay trở nhanh nhẹn như vậy, ông Trump, giống như nhiều chủ nhân bị cáo buộc về tội gia trưởng xem thường phụ nữ, có thể biến mình thành một nhân vật quan trọng, lúc nào cũng bận rộn giải quyết các hồ sơ chính yếu, nói một cách bình dân là “rỗi hơi đâu để chú ý đến ba cái chuyện lẻ tẻ”.
Nếu như kiểu này chưa đủ sức thuyết phục, ông Trump liền bồi thêm một cú nữa, khi nói rằng những lời lẽ có phần xem thường phụ nữ như trên chỉ là lối “nói đùa mà thôi” (just for fun). Lối biện luận kiểu này có thể biến kẻ cáo buộc trở thành như là một kẻ khó tính, không có óc khôi hài mà chỉ thích bắt bẻ những chuyện tiểu tiết.
Sau cùng, ông Trump quay sang tố ngược lại rằng nếu như cô Kelly cáo buộc ông ta về cung cách đối xử với phụ nữ không được hay ho cho lắm, phải chăng là vì chính cô ta đã không ưa thích gì cá nhân ông, và muốn lợi dụng cơ hội này để tấn công: “Nói thật nhe cô Megyn, nếu như cô không thích như vậy thì tôi cũng đành lấy làm tiếc. Từ trước đến nay, tôi đã rất tử tế với cô, mặc dù tôi có thể không cần tử tế như vậy, xuyên qua cung cách cô xử sự với tôi. Nhưng mà tôi chẳng thèm làm điều đó đâu.”
Tuy nói như vậy, nhưng ông Trump liền sau đó đã làm đúng cái điều mà ông nói rằng chẳng thèm làm, xuyên qua câu nói tấn công cô Megyn Kelly trong cuộc phỏng vấn trên đài CNN vào ngày hôm sau với câu cáo buộc “máu chảy ra từ cái chỗ . . . nào đó trên người.” Đến khi nhiều nhà báo bình luận và cho rằng tại sao một ứng viên tổng thống lại có thể buông ra những lời lẽ tầm thường và thô tục như vậy, ông Trump cũng nhanh chóng phản pháo khi nói rằng chỉ có những kẻ bệnh hoạn mới nghĩ rằng ông ta muốn ám chỉ cô Kelly đang “có tháng”: “Khi tôi nói máu bật ra từ mắt của cô ta, máu chảy ra từ chỗ . . . nào đó nữa, . . . là tôi nói đến chuyện máu chảy ra từ mũi của cô ta.” Đúng là khẩu khí của một chính trị gia rất ma-lanh, quỉ quyệt, chuyện gì cũng có thể nói được theo kiểu ăn nói bạt mạng.
CHIẾN DỊCH CỦA FOX NEWS NHẰM HẠ BỆ DONALD TRUMP?
Liệu những lời nói kiểu này có làm cho uy tín của ông Trump tụt giảm đáng kể hay không, chúng ta phải chờ đợi phản ứng của dân chúng ra sao trong những ngày tháng tới, đặc biệt là khối cử tri bảo thủ trong đảng Cộng Hoà, đang là thành phần được chú ý đến trong các cuộc thăm dò dân ý. Tuy nhiên, khách quan mà nói, những lời phỏng vấn của cô Kelly, cùng với hai nhà báo khác của đài truyền hình FOX News là Bret Baier và Chris Wallace, đều có cùng nội dung dẫn đến những câu trả lời rất bất lợi cho ông Trump. Và do đó, nhiều người bắt đầu đặt ra câu hỏi phải chăng đã có một nỗ lực nào đó từ bên trong của ban biên tập đài Fox hoặc là chủ nhân của đài là nhà tỷ phú Rupert Murdoch cũng muốn kềm hãm lại “con ngựa không cương” Donald Trump đang phóng như bay trên chính trường bầu cử hiện nay mà người ta không tiên đoán nổi hậu quả có thể tai hại ra sao đối với hy vọng của đảng Cộng Hoà.
Thật vậy, câu hỏi đầu tiên được đặt ra là đã nhằm gây khó khăn cho ông Trump trước một cử toạ trên toàn quốc của những cử tri đảng Cộng Hoà khi ông Bret Baier đặt vấn đề: “Trong các ứng viên trên sân khấu này, có người nào dám đưa tay lên để nói rằng mình không sẵn sàng cam kết sẽ ủng hộ người sau cùng sẽ được lựa chọn là ứng viên chính thức của đảng Cộng Hoà, và do đó họ sẽ không ra ứng cử như là một ứng viên độc lập để chống lại ứng viên chính thức này?
Trước đó, ông Trump đã từng nhiều lần nói rằng ông ta không chịu cam kết như vậy, ngụ ý là nếu như đảng Cộng Hoà không lựa chọn ông, thì ông cũng có thể tự mình ra ứng cử vì ông có dư tiền để vận động, không cần phải ngửa tay xin tiền của những thế lực nào khác (như hầu hết các ứng viên còn lại của cả 2 đảng Cộng Hoà cũng như Dân Chủ). Và chính nét độc lập ngang ngược này cũng là một yếu tố then chốt thu hút phần lớn nhiều người bảo thủ cực đoan muốn ủng hộ ông ta, khi họ không hài lòng đối với các chính trị gia cầm quyền khác mà họ cho là “cá mè một lứa”.
Cho nên câu hỏi trên chỉ có mục đích duy nhất là nhằm “hạ nhục” ông Trump một cách công khai để cho mọi cử tri đảng Cộng Hoà thấy rằng ông Trump không phải là một người trung thành với đảng. Nhất là khi ông Baier còn giải thích rõ thêm nữa: “Các chuyên gia đều tin rằng một cuộc xuất hiện của một ứng viên độc lập coi như sẽ đem lại chiến thắng cho phe Dân Chủ và một người khác tên là Clinton sẽ được đắc cử. Như vậy mà tối nay ông cũng không chịu nói rằng ông không thể cam kết sẽ không ra hay sao (như là một ứng viên độc lập)?
Câu hỏi của nhà báo thứ 3 trong ban tổ chức của FOX News cũng chỉ có mục đích duy nhất là hạ phẩm giá của ông Trump cho mọi người đều thấy rõ, đó là khi ông Chris Wallace đặt ra câu hỏi: “Ông Trump, mọi người đều biết là ông nói rằng chính phủ Mễ Tây Cơ đã gửi những thành phần phạm tội như hãm hiếp, buôn lậu ma tuý v.v. chạy trốn qua biên giới để vào nước Mỹ. Ông đã nhiều lần nói rằng mình có những bằng chứng rõ ràng, nhưng ông chưa hề đưa ra cho mọi người biết. Vậy thì tại sao ông không dùng cơ hội của cuộc tranh luận này giữa các ứng viên tổng thống của đảng Cộng Hoà để đưa ra những bằng chứng cho mọi người dân Mỹ biết được?
Đã thế, công cuộc “hạ bệ” ông Trump không chỉ ngừng ở những câu hỏi của 3 người trong ban biên tập đài Fox. Liền sau khi cuộc tranh luận kết thúc, đài Fox cũng quay hình ngay sang một nhóm khán giả đang theo dõi cuộc tranh luận để được lắng nghe tiếng nói bình phẩm của họ dưới sự điều động của chuyên gia tham dò dân ý Frank Luntz. Toàn bộ những người tham dự đều nói rằng trước khi bắt đầu cuộc tranh luận, họ đều ưa thích ông Trump nhưng liền sau đó đã quay sang chỉ trích ông ta do những lời lẽ được đưa ra trong cuộc tranh luận.
Phải gọi đây là 1 chiến dịch hạ bệ vì không thể có sự tình cờ khi mà cả 3 nhà báo chính trong ban tổ chức cuộc tranh luận của đài FOX lại nhắm vào ông Donald Trump để chất vấn những câu hỏi rất bất lợi cho ông, nhất là khi còn đến 9 ứng viên khác cùng xuất hiện và đáng lý ra thì họ cũng phải bị chất vấn tương tự nhưng thời gian quá eo hẹp trong 2 giờ đồng hồ của cuộc tranh luận không cho phép.
Điều khá ngộ nghĩnh và đáng chú ý nhất là dường như chính đài FOX News là cơ quan truyền thông đã đánh bóng, thổi phồng ông Trump mạnh mẽ nhất trong thời gian trước đó để biến ông ta trở thành 1 nhân vật lôi cuốn sự chú ý của đông đảo khán giả. Đài Fox từ nhiều năm qua đã luôn tự hào về sự thành công của mình như là 1 đài truyền hình có số lượng khán giả theo dõi đông đảo nhất, và khi số người theo dõi đông thì đài cũng dễ thu tiền nhiều hơn nhờ quảng cáo thương mại.
Theo nhà báo Erza Klein phân tích trong một bài báo trên diễn đàn Vox.com đề ngày 9/8 mới đây, nhiều phần là nhân vật chủ động chiến dịch hạ bệ Donald Trump lần này không ai khác hơn chính là chủ nhân của hệ thống truyền thông này, nhà tỉ phú Rupert Murdoch. Điều trái khoáy là sự nổi bật của Donald Trump trong thời gian ngắn vừa qua lại chính là do thành tích của nhiều nhà báo, phóng viên của đài Fox News, dưới sự điều động của một nhà truyền thông lão thành, đó là tổng giám đốc Roger Ailes của hệ thống FOX News.
Thật vậy, cho đến khi những gì xảy ra vào tối thứ Năm của cuộc tranh luận, đài Fox News được coi như là một trong những đồng minh quan trọng nhất cho Donald Trump. Theo quan sát của cơ quan Media Matters thì trong khoảng thời gian từ đầu tháng 5/2015 cho đến cuối tháng 7 vừa qua, Donald Trump là người được cho xuất hiện nhiều nhất trong số các ứng viên đảng Cộng Hoà, có mặt tổng cộng đến 31 lần trên màn hình của đài Fox; trong lúc đó ứng viên gạo cội khác là ông Jeb Bush chỉ được xuất hiện có 7 lần trong cùng thời gian.
Không những chỉ được cho xuất hiện nhiều lần, một hình thức quảng cáo không công rất đắc lực ở thời điểm vận động bầu cử, nhiều xướng ngôn viên điều khiển trên các chương trình hội luận trên đài Fox cũng luôn bênh vực ông Trump trong khi hầu hết giới truyền thông đều đả kích những lời bình phẩm “ăn nói bạt mạng” của ông ta. Khi ông Trump chỉ trích nước Mễ Tây Cơ chuyên gửi những thành phần tội phạm, hãm hiếp sang nước Mỹ, thì cô Monica Crowley của đài Fox lại nói rằng ông Trump “chỉ nói những gì cần phải được nói ra”.
Khi ông Trump chê bai nghị sĩ John McCain chẳng có gì là anh hùng bởi vì đã bị quân Việt Cộng bắt giữ làm tù binh, phóng viên Steve Doocy của đài Fox News cũng biện minh: “Nếu quý vị nghe đầy đủ lời của ông ta thì sẽ thấy là ông Trump không hề chỉ trích cá nhân một cựu quân nhân anh hùng trong thời chiến, mà ông ta chỉ chê bai thành tích của nghị sĩ McCain mà thôi.
Một xướng ngôn viên khác của Fox News trên chương trình “The Five” là ông Erik Bolling cũng khen ngợi với lời bình luận: “Tôi rất thích những gì ông ta đang nói. Tôi thích những gì ông ta đang làm.” Một bình luận gia nổi tiếng của Fox News là Sean Hannity còn đưa ra lời khen ngợi tốt đẹp nhất khi so sánh Donald Trump với Ronald Reagan (thường được xem như là lãnh tụ anh hùng của khuynh hướng bảo thủ và đảng Cộng Hoà): “Một trong những hình ảnh vĩ đại của TT Ronald Reagan xảy ra trong cuộc họp thượng đỉnh tại Reykjavik khi ông ta bị người đối tác là lãnh tụ Gorbachev của Liên Sô thúc ép để từ bỏ Chiến lược Phòng Thủ mà nhiều giới cấp tiến hay chỉ trích là chiến lược Stars Wars (Cuộc Chiến các vì Sao). Nhưng ông Reagan đã thẳng thắn nói ‘Nyet’ (Không) và bước ra khỏi bàn thương nghị. Cung cách này cũng giống như nghệ thuật điều đình của Donald Trump.
Thế nhưng cũng có ít nhất 1 người trong đài Fox News không thích ông Trump, và điều này cũng tạo ra một sự mâu thuẫn bên trong nội bộ của cơ quan truyền thông này theo như lời tiết lộ của nhà báo Gabriel Sherman trong một bài viết trên tờ New York Magazine vào ngày 22/7 vừa qua. Nhiều nguồn tin nội bộ tiết lộ rằng nhà tỷ phú Rupert Murdoch, chủ nhân của hệ thống Fox, đã cố gắng nhưng không thành công áp lực Tổng giám đốc của đài Fox News là ông Roger Ailes để ngăn chặn việc thổi phồng và đánh bóng Donald Trump. Mới đây, ông Ailes đã chia sẻ với các viên chức cao cấp của ban giám đốc rằng ông Murdoch đã gọi cho ông để hỏi xem rằng liệu đài Fox có nên hay không rút lại việc tường thuật quá nhiều về nhân vật Trump. Trước đó, ông Ailes đã không ngần ngại khoe rằng việc tường thuật đánh bóng cho Trump trong thời gian qua là do chính ông ta chủ động theo đúng như ý mình muốn.
Việc ông Murdoch không hài lòng ông Trump cũng được mọi người biết đến khi ông ta đã không dằn lòng để viết trên mạng Twitter của mình câu bình phẩm: “Đến bao giờ thì Donald Trump mới chịu chấm dứt các trò hề làm các bạn của ông phải xấu hổ, nói gì đến cả 1 đất nước cũng phải xấu hổ lây theo?” 
KẾT QUẢ THĂM DÒ SAU CUỘC TRANH LUẬN
Mặc dù bị 3 nhà báo của ban tổ chức FOX News hỏi những câu cắc cớ thấy rõ nhằm hạ gục Donald Trump (chưa kể đến những đòn tấn công từ các đối thủ khác như nghị sĩ Rand Paul), nhưng dường như uy tín của ông ta (đối với cử tri bảo thủ phe Cộng Hoà) vẫn không có dấu hiệu bị sứt mẻ nặng như nhiều chuyên gia tiên đoán (và những tiên đoán này đã bị sai lầm từ vài tháng qua trong phạm vi này).
Những cuộc thăm dò mới nhất được thực hiện (với khối cử tri dự trù bỏ phiếu sơ bộ bên đảng Cộng Hoà) vào các ngày cuối tuần vừa qua, liền sau khi cuộc tranh luận kết thúc, đều cho thấy là ông Trump vẫn luôn dẫn đầu và bỏ xa các đối thủ khác. Một vài ứng viên khác cũng có tỉ lệ tăng vọt bất ngờ, phần lớn là nhờ vào thành tích ứng khẩu lưu loát và thông minh trong cuộc tranh luận dưới mắt nhìn của khán giả.
Cuộc thăm dò đầu tiên của 2 cơ quan NBC và SurveyMonkey cho thấy ông Trump vẫn về đầu với tỉ lệ 23%, tăng chút ít với tỉ lệ 22% vào tuần trước. Tỉ lệ sai sót là 3.4%.
Cuộc thăm dò thứ nhì của cơ quan Morning Consult cho thấy tỉ lệ ủng hộ của Donald Trump tăng vọt từ 25% (tuần trước) lên đến 32%. Hãng thông tấn Reuters cũng đưa ra kết quả một cuộc thăm dò toàn quốc cho thấy mức ủng hộ cho Donald Trump vẫn vững bền, tuy rằng tỉ lệ sai sót hơi cao là 6.7%.
Và cơ quan Public Policy Polling cũng đưa ra kết quả cuộc thăm dò tại tiểu bang Iowa, là nơi sẽ diễn ra cuộc bỏ phiếu đầu tiên vào năm 2016, cho thấy ông Donald Trump cũng về đầu với 19%, bỏ xa người về nhì là bác sĩ Ben Carson với tỉ lệ 12%.
Theo nhận định của phần lớn các chuyên gia, một vài ứng viên được coi là vượt trội hơn hết trong hai cuộc tranh luận lần này đều có tỉ lệ ủng hộ tăng vọt: đó là Ben Carson, Marco Rubio, Ted Cruz, và bà Carly Fiorina (trong cuộc tranh luận phụ diễn ra cho 7 ứng viên lọt sổ). Tuy nhiên, điều khiến mọi người ngạc nhiên nhất vẫn là chuyện ông Donald Trump tiếp tục về đầu, cho dù những lời đối đáp của ông tiếp tục là đề tài gây nhiều tranh cãi sôi nổi nhất, đặc biệt là lời bình luận của ông về cô Megyn Kelly khá “bạo mồm bạo miệng” về chuyện “thấy máu chảy ra từ khoé mắt, chảy ra từ chỗ . . . nào đó nữa”.
Tưởng cũng cần nói thêm là một số các bình luận gia tỏ vẻ nghi ngờ về tính xác đáng của một số các cuộc thăm dò này vì nó được thực hiện theo hình thức Online, tức là phỏng vấn trực tuyến qua mạng truyền thông Internet. Từ nhiều năm qua, những cuộc thăm dò Online thường bị đánh giá là không hoàn toàn chính xác vì chỉ phản ảnh được ý kiến của giới trẻ, vốn là thành phần có kiến thức và thói quen lên mạng Online, và vì thế nên không được coi là phản ảnh trung thực của 1 mẩu sampling tiêu biểu của quần chúng.
Tuy nhiên, gần đây các cuộc thăm dò Online này cũng đã đem lại những kết quả khá chính xác. Chẳng hạn như trong kỳ bầu cử toàn quốc tại Mỹ vào cuối năm 2014, và cuộc bầu cử quốc hội tại Anh mới đây, cuộc thăm dò của SurveyMonkey đã đưa ra kết luận rất đúng với kết quả sau cùng, trong khi đa số các cuộc thăm dò khác theo truyền thống cũ đều đã bị hố khá nặng.
Kết quả của 2 chiến dịch đối chọi này sẽ ra sao, có lẽ cũng phải chờ thời gian sắp tới để biết rõ hơn.Tuy nhiên, trong chính trường (cũng như trong chiến trường và tình trường), có nhiều điều người ta không thể ngờ được. Và trong trường hợp này, nhiều người tự hỏi rằng phải chăng đài FOX News, tiếng nói hỗ trợ mạnh mẽ nhất cho đảng Cộng Hoà trong khoảng hai thập niên qua, phải chăng đã tạo ra một quái kiệt nổi tiếng là Donald Trump, tương tự như nhà khoa học Frankenstein trong tiểu thuyết đã tạo ra một quái vật có sức mạnh khủng khiếp, trước hết là để gây kinh hãi cho nhiều người khác, nhưng rồi cuối cùng người sáng chế ra nó đã không thể kiểm soát nổi nữa, khiến cho con quái vật này cũng quay sang tấn công chính chủ nhân của nó. 
Hiện tượng hay quái kiệt Donald Trump có lẽ là sản phẩm của một đài truyền hình bảo thủ cực đoan thích khai thác phong trào phản kháng quá khích của khối cử tri bảo thủ vô lối, để rồi nó lớn mạnh khiến họ không còn khả năng kiểm soát hay khống chế được nữa. Phải chăng đây là cái hậu quả tất nhiên phải xảy đến, theo nghĩa của nhà Phật thường hay nói, đó là “gieo gió thì gặt bão”. 
Mai Loan
Houston, Texas - 11 tháng 08, 2015

Chứng khoán thế giới sụt mạnh

Tháng đen tối nhất của Phố Wall trong 3 năm
Dow Jones cũng trải qua tháng tồi tệ nhất trong 5 năm
Sắc đỏ trong ngày thứ Hai đã khép lại tháng đen tối nhất nhất của Phố Wall kể từ năm 2012 khi nhận định từ một quan chức cấp cao của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) đã khiến nhà đầu tư ngày càng lo sợ về khả năng nâng lãi suất trong tháng 9.
Chỉ số đo lường trạng thái biến động CBOE (VIX), thước đo tốt nhất về mức độ sợ hãi trên phố Wall, tăng khoảng 9.14% lên 28.43, vượt đường trung bình động dài hạn ở mức 20. Có thời điểm trong tuần trước, chỉ số này lên tới 53.29.
Nhà đầu tư sẽ quan tâm sát bản báo cáo việc làm hàng tháng của Bộ Lao động Mỹ vào thứ Sáu tới, bản báo cáo cuối cùng trước khi Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) nhóm họp vào ngày 16-17/09.
Kết thúc phiên giao dịch ngày thứ Hai, chỉ số Dow Jones mất 0.69% xuống 16,528.03 điểm và S&P 500 giảm 0.84% còn 1,972.18 điểm. Chỉ số Nasdaq Composite rớt 1.07% đóng cửa tại 4,776.51 điểm.
Tính chung cả tháng 8, S&P 500 rớt 6.3%, Dow Jones sụt 6.6% và Nasdaq chìm 6.9%.

Nguồn: Reuters
Trên sàn New York, số cổ phiếu giảm vượt số cổ phiếu tăng theo tỷ lệ 1,724:1,339. Tỷ lệ này trên sàn Nasdaq là 1,432:1,380.
Khối lượng giao dịch thấp hơn so với các phiên gần đây với khoảng 7.8 tỷ cổ phiếu được chuyển nhượng trên các sàn giao dịch của Mỹ, thấp hơn so mức bình quân hàng ngày trong 5 phiên vừa qua là 10.7 tỷ cổ phiếu, số liệu của BATS Global Markets cho thấy.
Thu Ngân (Theo Reuters)
Ba chỉ số chứng khoán chính trên Phố Wall vừa chứng kiến một trong những tuần giao dịch biến động mạnh nhất trong lịch sử. Khép tuần, Dow Jones và S&P 500 tăng khoảng 1% trong khi Nasdaq tiến 2.6%.
Thứ Hai: Dow Jones "ngã nhào" 1,000 điểm lúc mở cửa phiên lịch sử
 
Chỉ vài phút sau khi mở cửa, Dow Jones đột ngột rơi thẳng đứng 1,089 điểm, mức đổ dốc mạnh nhất từ trước đến nay trong một ngày giao dịch và mạnh hơn cả đà sụt giảm trong phiên sụp đổ chóng vánh năm 2010.
Chỉ số bluechip đóng cửa với mức giảm mạnh 588 điểm, phiên giảm điểm tồi tệ nhất kể từ tháng 8/2011. Sau phiên giao dịch lịch sử này, cả 3 chỉ số chính trên Phố Wall đều rơi vào phạm vi điều chỉnh với mức giảm 10% so với đỉnh cao gần đây.
Sáng ngày thứ Ba: Phố Wall hồi sinh mạnh mẽ
 
Chứng khoán Mỹ phục hồi mạnh sau phiên giảm sâu ngày thứ Hai. Dow Jones tăng vọt 336 điểm chỉ sau vài phút mở cửa trước khi nới rộng đà tăng lên 442 điểm, Nasdaq cũng nhảy hơn 3%.
 Chiều ngày thứ Ba: Đà phục hồi 442 điểm của Dow Jones tan biến
Tưởng chừng Phố Wall sẽ có một phiên đảo chiều ngoạn mục trong ngày thứ Ba nhưng cuối cùng lại chẳng có hy vọng gì về đà phục hồi này. Dow Jones xóa sạch đà tăng 442 điểm vào đầu phiên và đóng cửa với mức giảm 206 điểm, dấu hiệu cho thấy thị trường đã lo lắng đến mức nào. S&P 500 và Nasdaq cũng khép phiên trong sắc đỏ.
Thứ Tư: Lòng tham trở lại, Dow Jones phục hồi kịch tính
 
Dow Jones tăng phi mã 619 điểm, chấm dứt 6 phiên lao dốc liên tiếp trước đó và đánh dấu phiên tăng điểm mạnh nhất của chỉ số này kể từ khủng hoảng tài chính năm 2008. Đây cũng là phiên tăng điểm mạnh thứ 3 của Dow Jones trong lịch sử.
Thứ Năm: Tiếp tục bùng nổ và ghi nhận 2 phiên tăng điểm kỷ lục
 
Dow Jones ghi nhận 2 phiên bứt phá kỷ lục sau khi tăng ấn tượng thêm 369 điểm. Theo đó, cùng với phiên hồi sinh 619 điểm hôm thứ Tư, Dow Jones có trong tay 3 ngày tăng điểm mạnh nhất trong lịch sử của chỉ số này, vượt qua cả kỷ lục trước đó thiết lập trong năm 2008.
Thứ Sáu: Dow Jones giảm điểm lần nữa khi lo lắng trở lại
 
Chỉ số Tham lam và Sợ hãi (Fear & Greed Index) của CNN Money cho thấy nhà đầu tư “cực kỳ sợ hãi”. Cũng trong tuần qua, chỉ số đo lường trạng thái biến động CBOE (VIX) - thước đo tốt nhất về mức độ sợ hãi trên thị trường – cũng tăng vọt, dấu hiệu cho thấy thị trường có thể tiếp tục bất ổn trong thời gian tới.
Ngoài ra, S&P 500 cũng chạm Giao điểm Chết (Death Cross) – chỉ báo được xem dấu hiệu của thị trường con gấu – lần đầu tiên kể từ tháng 8/2011. Được biết, Death Cross là tình trạng mà đường trung bình động 50 ngày giảm xuống dưới đường trung bình động 200 ngày.
Phước Phạm (Theo MarketWatch)

“Ngũ đại gia” chứng khoán Trung Quốc bị điều tra

Cơ quan quản lý và cảnh sát Trung Quốc đang điều tra các công ty với nghi vấn bán khống và thao túng thị trường.

 
Ủy ban Chứng khoán Trung Quốc đồng thời cũng cảnh cáo giới truyền thông về việc cấm lan truyền các thông tin không chính xác - Ảnh: Reuters.
Những tuần gần đây, thị trường chứng khoán Trung Quốc sụt giảm tồi tệ nhất trong hơn 20 năm. Kể từ mức đỉnh hồi trung tuần tháng 6, chỉ số Shanghai Composite Index đến nay đã “bốc hơi” hơn 40%.
Theo FT, sau khi đã liên tục tung ra các biện pháp để cứu thị trường nhưng không thành công, giới chức Trung Quốc đã tiến hành mở cuộc điều tra đối với 5 công ty chứng khoán lớn nhất.
4 công ty chứng khoán bao gồm Haitong Securities, GF Securities, Huatai Securities và Founder Securities thông báo họ đang chịu sự thanh tra của Ủy ban Chứng khoán Trung Quốc (CSRC) bởi đã không rà soát và công bố được danh tính của khách hàng theo quy định.
Công ty chứng khoán Haitong khẳng định sẽ hết sức hợp tác với cơ quan điều tra. Công ty cho biết hiện tại tất cả các hoạt động vẫn diễn ra bình thường.
Theo Tân Hoa Xã, trong một diễn biến khác của vụ việc, 8 người có liên quan đến công ty chứng khoán Citic Securities lớn nhất Trung Quốc đang bị thẩm vấn vì nghi vấn giao dịch chứng khoán bất hợp pháp.
Đại diện Citic lại phản bác rằng công ty chưa hề nhận được bất kỳ thông tin nào về vụ điều tra. “Chúng tôi vẫn đang chờ đợi để nhận được thêm thông tin”, đại diện công ty cho biết.
Thời gian qua, các nhà quản lý thị trường tài chính Trung Quốc đã rất nỗ lực để ngăn chặn đà sụt giảm của giá cổ phiếu. Trong tuần qua, nhà đầu tư trên thị trường chứng khoán Trung Quốc đã bán tháo rất mạnh, chỉ số Shanghai Composite có 2 ngày giảm điểm mạnh nhất từ năm 1996 bất chấp các biện pháp bình ổn thị trường.
Cơ quan quản lý thị trường cũng như cảnh sát đang điều tra các công ty với nghi vấn bán khống và thao túng thị trường khiến giá cổ phiếu giảm quá mạnh.
Thậm chí cơ quan quản lý đã cấm các cổ đông lớn và điều hành các công ty bán cổ phiếu.
Ủy ban Chứng khoán Trung Quốc đồng thời cảnh cáo giới truyền thông về việc cấm lan truyền các thông tin không chính xác. Cơ quan này cho biết sẽ theo dõi chặt chẽ những nhà đầu tư có tần suất giao dịch lớn trong những tuần gần đây.
Đầu năm nay, Ủy ban Chứng khoán Trung Quốc đã cấm các công ty cho phép nhà đầu tư mở tài khoản giao dịch ký quỹ trong vòng 3 tháng.
Trong thời gian một năm qua, giao dịch ký quỹ đã góp phần quan trọng giúp thị trường chứng khoán Trung Quốc tăng điểm. Nhiều chuyên gia cho rằng việc Trung Quốc cố gắng siết giao dịch ký quỹ khiến nhà đầu tư bán mạnh cổ phiếu trên thị trường.
Thu An

Thị trường chứng khoán ở London, Paris và Frankfurt sụt mạnh khi mở cửa sau khi cổ phiếu Trung Quốc tiếp tục rớt giá.
Tại Việt Nam, cổ phiếu cũng tụt điểm và tin cho hay Vn-Index chiều 24/8 có lúc mất hơn 32 điểm - mức mất điểm chưa từng xuất hiện kể từ tháng 5/2014.
Ở Trung Quốc, quan ngại gia tăng về suy giảm kinh tế và thị trường trồi sụt thất thường khiến các nhà đầu tư hoảng loạn.
Chỉ số chứng khoán chính của đại lục, Shanghai Composite, giảm 8,5% còn 3.209,91 điểm, tiếp tục xu hướng đi xuống của tuần trước.
Tình trạng bán tháo vẫn xảy ra cho dù Bắc Kinh đã đưa ra một số biện pháp trấn an nhà đầu tư.
Sự sụt giảm của chứng khoán Trung Quốc kéo theo các thị trường khác trong khu vực.
Chỉ số Hang Seng ở Hong Kong giảm 4,9% còn 21.313,28 điểm trong khi chỉ số Nikkei 225 của Nhật Bản giảm 4,6% còn 18.540,68 điểm, thấp nhất trong gần 5 năm nay.
Tại Australia, chỉ số S&P/ASX 200 sụt 4,1% còn 5.001,30 điểm, trong khi chỉ số Kospi của Nam Hàn giảm 2,5% xuống 1.829,81 điểm.
Biện pháp can thiệp mới nhất của Bắc Kinh là cho phép quỹ lương hưu lớn nhất của nhà nước đầu tư vào chứng khoán, đã không mang lại hiệu quả mong muốn.
Theo quy định mới, quỹ này được phép đầu tư tới 30% tài sản vào cổ phiếu của các công ty trên thị trường nội địa. Chính phủ hy vọng với động thái này giá cổ phiếu sẽ tăng lên.
Không hiệu quả


Image copyright Thinkstock
Simon Littlewood, chủ tịch công ty tư vấn ACG Global nói với BBC rằng đang có quan ngại về quyết định đổ thêm vốn vào nền kinh tế của chính phủ Trung Quốc, vì cho tới nay biện pháp này không trấn tĩnh được thị trường.
Trong tuần qua, chỉ số Shanghai Composite giảm tổng cộng 12%, sau khi đã giảm 30% kể từ giữa tháng Sáu.
Mức độ giảm kỷ lục này dẫn theo tình trạng bán tháo trên toàn cầu, chỉ số Dow Jones ở Hoa Kỳ giảm 6%, chỉ số FTSE 100 của Anh quốc tuần qua giảm chưa từng thấy, tới 5%.
Giá dầu lửa cũng giảm xuống mức thấp nhất trong sáu năm.
Hồi đầu tháng, Ngân hàng Trung ương Trung Quốc đã phá giá đồng Nhân dân tệ nhằm thúc đẩy xuất khẩu.
Tuy nhiên, dịp cuối tuần qua Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) đã đưa ra bình luận nhằm trấn an thị trường.
Một quan chức cao cấp của IMF hôm Chủ nhật 23/8 nói tình trạng chững lại của kinh tế Trung Quốc cũng như chứng khoán giảm "không phải là khủng hoảng" mà là điều chỉnh cần thiết cho nền kinh tế.
Carlo Cottarelli, đại diện cho Ý và Hy Lạp tại IMF, nói tại một cuộc họp báo: "Hiện còn quá sớm để nói về khủng hoảng ở Trung Quốc". Ông cũng nhắc lại dự báo kinh tế Trung Quốc sẽ tăng 6,8% trong năm nay, dưới mức 7,4% trong năm 2014.
Khủng hoảng chứng khoán “làm sứt mẻ quyền lực Tập Cận Bình”
Tháng 7 vừa qua, trước khi Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình lên máy bay sang Nga dự hội nghị thượng đỉnh, văn phòng của ông đã ra chỉ thị: phải cứu thị trường chứng khoán.

Kể từ khi lên nắm quyền vào năm 2012 và vạch ra một “giấc mơ Trung Quốc” nhằm thúc đẩy vị thế của đất nước, ông Tập Cận Bình đã xây dựng hình ảnh của nhà lãnh đạo Trung Quốc quyền lực nhất trong nhiều thập kỷ.
Một chương trình mua vào cổ phiếu quy mô lớn do nhà nước cấp vốn sau đó đã đẩy thị trường chứng khoán Trung Quốc tăng điểm trong một thời gian ngắn vào giữa tháng 7. Sự đảo chiều chóng vánh này của thị trường cho phép ông Tập thể hiện sức mạnh kinh tế của Trung Quốc với lãnh đạo các nền kinh tế mới nổi tham dự hội nghị thượng đỉnh tại Nga.
Tuy vậy, trong mấy tuần gần đây, thị trường chứng khoán Trung Quốc lao dốc mạnh trở lại, kéo theo thị trường tài chính toàn cầu, và châm ngòi cho một cuộc khủng hoảng niềm tin đối với việc ông Tập Cận Bình chèo lái nền kinh tế lớn thứ nhì thế giới - tờ Wall Street Journal nhận định.
Tình thế bất lợi
Thứ Năm tuần này, ông Tập sẽ một lần nữa phát đi hình ảnh sức mạnh khi chủ trì cuộc duyệt binh quy mô lớn tại Bắc Kinh kỷ niệm 70 năm ngày kết thúc chiến tranh thế giới lần thứ hai. Đây là cuộc duyệt binh có sự tham gia của 12.000 binh sỹ, nhiều chiến đấu cơ và tên lửa đạn đạo, đánh dấu lần đầu tiên Trung Quốc kỷ niệm kết thúc thế chiến hai ở quy mô lớn như vậy.
Và 3 tuần sau sự kiện trên, ông Tập Cận Bình sẽ tới Washington trong chuyến thăm chính thức Mỹ. Chuyến thăm này cũng được cho là nhằm thể hiện sự “ngang tầm” của Trung Quốc với Mỹ.
Tuy vậy, theo giới phân tích, ngay vào thời điểm chuẩn bị xuất hiện trong những lần phô diễn sức mạnh quan trọng này, ông Tập Cận Bình có vẻ như rơi vào thế dễ tổn thương nhất từ khi lên nắm quyền vào năm 2012.
Hình ảnh của ông Tập như một nhà lãnh đạo cứng rắn hơn và có năng lực hơn các nhà lãnh đạo tiền nhiệm của Trung Quốc đang chịu tác động bất lợi từ việc nước này lúng túng trong xử lý biến động của thị trường chứng khoán, bất ngờ phá giá đồng Nhân dân tệ, nền kinh tế giảm tốc, và vụ nổ kinh hoàng ở Thiên Tân mới đây.
Đặc biệt, những khó khăn kinh tế đang là cơ sở để nhiều giới nội bộ chính trị ở Trung Quốc chỉ trích ông Tập đã tập trung quá nhiều quyền lực trong tay mình và dành sự chú ý quá lớn cho các mục tiêu chính trị và các vấn đề quốc tế, khiến nền kinh tế chịu tổn thất.
“Ông Tập nắm quyền kiểm soát, rõ ràng là thế. Hầu như mọi người đều trông chờ ông ấy ký vào mọi thứ trước khi có bất kỳ hành động nào được thực hiện”, một quan chức cấp cao Trung Quốc nói.
Kể từ khi lên nắm quyền vào năm 2012 và vạch ra một “giấc mơ Trung Quốc” nhằm thúc đẩy vị thế của đất nước, ông Tập Cận Bình đã xây dựng hình ảnh của nhà lãnh đạo Trung Quốc quyền lực nhất trong nhiều thập kỷ, thông qua củng cố quyền kiểm soát đối với quân đội và tiến hành chiến dịch chống tham nhũng mạnh tay, đánh vào hàng loạt nhân vật cấp cao.
Tuy vậy, hàng loạt sự kiện kinh tế bất lợi xảy ra trong vòng một tháng qua đang đe dọa các mục tiêu của ông Tập Cận Bình.
Nỗi lo kinh tế Trung Quốc suy yếu hiện đang chiếm vị trí đầu tiên trong một danh sách dài những vấn đề căng thẳng dự kiến sẽ chiếm lĩnh chương trình nghị sự chuyến thăm Mỹ của ông Tập Cận Bình, bao gồm vấn đề an ninh mạng và hoạt động xây dựng trái phép của Trung Quốc trên biển Đông.
Tuần trước tại Bắc Kinh, bà Susan Rice, cố vấn an ninh quốc gia Mỹ, đã thảo luận vấn đề kinh tế với một trợ lý cấp cao của ông Tập Cận Bình. Theo thông tin từ Nhà Trắng, trong cuộc gặp với ông Tập và các nhà lãnh đạo khác của Trung Quốc, bà Rice đã nhấn mạnh “sự cần thiết phải giải quyết các khác biệt” giữa hai bên về một số vấn đề, trong đó có vấn đề tỷ giá tiền tệ.
Ông Tập nói với bà Rice rằng Trung Quốc và Mỹ nên “quản lý có hiệu quả những vấn đề nhạy cảm” giữa hai nước, nhưng không công khai đề cập đến vấn đề kinh tế Trung Quốc hay thị trường.
Chịu trách nhiệm chính
Tập Cận Bình đã tránh các tuyên bố công khai về biến động thị trường trong mùa hè năm nay. Nhiều quan chức Trung Quốc và nhà đầu tư đã chỉ trích Thủ tướng nước này Lý Khắc Cường, “nhân vật số 2” trong Đảng Cộng sản Trung Quốc, đã không có biện pháp can thiệp hữu hiệu.
Tuy vậy, giới nội bộ chính trị Trung Quốc nói chính ông Tập Cận Bình mới là người phải chịu trách nhiệm chính cho cuộc khủng hoảng, bởi ông đã giao việc ra quyết định hàng ngày, bao gồm các quyết định về quản lý kinh tế - vốn là nhiệm vụ của Thủ tướng - cho các ủy ban trong đảng và tất cả các ủy ban này đều do ông Tập lãnh đạo.
Quyền lực hạn chế của ông Lý Khắc Cường chỉ được thể hiện sau khi thị trường bắt đầu lao dốc. Theo nguồn tin thân cận của Wall Street Journal, tại một cuộc họp được triệu tập khẩn cấp hôm thứ Bảy, ngày 4/7, ông Lý Khắc Cường yêu cầu các nhà điều tiết thị trường tài chính của Trung Quốc bắt tay vào cứu giá cổ phiếu.
Cơ quan duy nhất phản ứng ngay lập tức là Ủy ban Chứng khoán Trung Quốc (CSRC). Cơ quan này tuyên bố Ngân hàng Trung ương Trung Quốc (PBoC) sẽ cung cấp nguồn tín dụng không giới hạn cho một công ty được nhà nước hậu thuẫn mua vào cổ phiếu.
Tuy vậy, PBoC không công khai xác nhận sự hỗ trợ này cho tới tận ngày thứ Tư của tuần sau đó. Bởi vậy, trong hai ngày đầu tuần, thị trường chứng khoán Trung Quốc vẫn tiếp tục lao dốc mạnh. Phải tới khi có lệnh từ ông Tập Cận Bình, thì PBoC mới xác nhận về sự hỗ trợ này, theo nguồn tin.
Nguồn tin kể, chỉ thị của ông Tập được đưa tới Văn phòng Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc ngay trước khi ông lên đường sang Nga hôm 8/7. Thị trường “phải chuyển đỏ” - chỉ thị có đoạn viết. Khi thị trường tăng điểm, các chỉ số và mã cổ phiếu được hiển thị bằng màu đỏ, màu may mắn theo quan niệm của người Trung Quốc.
Theo các quan chức Trung Quốc, ông Tập Cận Bình muốn thị trường chứng khoán ổn định trước khi ông gặp các nhà lãnh đạo của các nền kinh tế mới nổi hàng đầu khác trong nhóm BRIC - nhóm gồm Brazil, Nga, Ấn Độ, Trung Quốc và Nam Phi.
“Tôi cho rằng tổn thất về niềm tin chính trị đối với ông Tập Cận Bình là lớn. Trong hệ thống của Trung Quốc có những nhà cải cách thực sự. Nhưng việc liệu ông Tập có một đội ngũ kinh tế có tầm nhìn rõ ràng và nhất quán hay không đang là điều mà nhiều người nghi ngờ ở thời điểm hiện nay”, chuyên gia về kinh tế Trung Quốc Barry Naughton thuộc Đại học California nhận xét.
Theo giới nội bộ chính trị Trung Quốc, nhóm kinh tế của ông Tập đang điều chỉnh chiến lược, gác lại chủ trương dùng thị trường chứng khoán để giúp các công ty quốc doanh trả bớt nợ nần. Trong tuần qua, truyền thông nhà nước Trung Quốc đã ca ngợi lý thuyết do ông Tập khởi xướng kêu gọi thúc đẩy dịch chuyển sang lĩnh vực sản xuất trình độ cao, giảm sản xuất thép và các ngành công nghiệp khác đang dư thừa công suất.
Những người ủng hộ ông Tập đang lo ngại rằng những khó khăn mà ông gặp phải đang giúp những nhóm lợi ích có ảnh hưởng khác mạnh lên, bao gồm những người đứng đầu các doanh nghiệp quốc doanh lớn và các nhà lãnh đạo về hưu muốn chống chiến dịch chống tham nhũng của ông Tập và cải cách ở khu vực kinh tế quốc doanh.
“Ông Tập Cận Bình đã tạo ra ấn tượng rằng ông ấy rất mạnh, nhưng thực ra ông ấy đang phải đối mặt với sự phản kháng rất quyết liệt và kiên trì”, chuyên gia về chính trị Trung Quốc Huang Jing thuộc Đại học Quốc gia Singapore nhận xét. “Nhà lãnh đạo Trung Quốc đang chịu áp lực rất lớn từ sự giảm tốc kinh tế”.
Cuộc duyệt binh vào ngày 3/9 cũng sẽ cho thấy cách tiếp cận của ông Tập đối với vấn đề tranh chấp lãnh thổ đã khiến Mỹ và nhiều quốc gia khác quan ngại tới mức nào. Không một nhà lãnh đạo của một nước phương Tây lớn nào tham dự cuộc duyệt binh này.
Diệp vũ
vneconomy
Phạm Băng Băng thâm hụt 420 tỉ đồng
Kể từ tháng 2.2015 đến nay, giá mỗi cổ phiếu của Phạm Băng Băng tại Hãng phim Đường Đức là 22,83 NDT (80.000 đồng) và có xu hướng tăng mạnh. Ngôi sao Võ Tắc Thiên trở thành cổ đông lớn thứ 4 của Đường Đức với 1,3 triệu cổ phiếu cùng khoản lợi nhuận lên đến hàng trăm triệu NDT.
 Triệu Vy, Phạm Băng Băng mất nghìn tỉ đồng vì cổ phiếu - 1
Phạm Băng Băng thiệt hại nặng từ chứng khoán.
Tính đến tháng 5.2015, mỗi cổ phiếu của Đường Đức có giá đỉnh điểm là 188 NDT, mang về cho Phạm Băng Băng số tiền hơn 200 triệu NDT (700 tỉ đồng). Tuy nhiên kể từ giữa tháng 6.2015 đến nay cổ phiếu của hãng phim này liên tục trượt giá mạnh khiến, Phạm Băng Băng bị thâm hụt khoảng 120 triệu NDT (420 tỉ đồng).
Triệu Vy thiệt hại 14 nghìn tỉ đồng 
"Én nhỏ" Triệu Vy có lẽ là người thiệt hại nặng nề nhất với chứng khoán trong thời gian này, mặc dù bản thân cô là một người có đầu óc kinh doanh khá nhạy bén, từng được truyền thông Trung Quốc phong là "Buffett phiên bản nữ thành công nhất Cbiz".
 Triệu Vy, Phạm Băng Băng mất nghìn tỉ đồng vì cổ phiếu - 2
Triệu Vy thân thiết với ông trùm Alibaba - Jack Ma
Kể từ tháng 12.2014, vợ chồng Triệu Vy đã chi gần 400 triệu USD, mua 9,2% cổ phần Alibaba Pictures thuộc Tập đoàn Alibaba của Jack Ma, trở thành cổ đông lớn thứ hai của công ty này. Ngoài ra, Triệu Vy cũng là một cổ đông lớn của Hãng phim Đường Đức, nắm giữ 1,2 triệu cổ phiếu.
Tính đến ngày 9.4.2015, giá cổ phiếu của Alibaba tăng 4,4 đô la Hồng Kông (12.000 đồng), giúp khối tài sản khổng lồ của Triệu Vy tăng thêm 5,4 tỉ NDT (19 nghìn tỉ đồng). Cùng ngày, giá cổ phiếu của Đường Đức là 103,93 NDT, mang lại cho Triệu Vy 95 triệu NDT (333 tỉ đồng).
Thế nhưng, kể từ trung tuần tháng 6.2015, giá cổ phiếu của AlibabaĐường Đức đều sụt giá mạnh khiến "Én nhỏ" mất gần 4 tỉ NDT (14 nghìn tỉ đồng).
Triệu Vy, Chương Tử Di... mất trắng hàng trăm tỷ đồng chỉ sau một đêm. Triệu Vy diện đồ đôi, vô tư ôm Tô Hữu Bằng trên sân khấu Triệu Vy bị đồng nghiệp nam "cưỡng hôn", say lảo đảo ra khỏi nhà hàng Triệu Vy khoe chân nuột nà, diện váy hàng hiệu tham dự sự kiện
Bên cạnh việc đầu tư sản xuất phim, mở nhà hàng, kinh doanh bất động sản, Triệu Vy còn chạy theo trào lưu đầu tư cổ phiếu đang hot hiện nay. Trước đó, cô cũng từng khiến công chúng bất ngờ khi thu về hàng trăm triệu nhân dân tệ nhờ việc chơi cổ phiếu. Tuy nhiên sang đến tháng 6/2015, thị trường cổ phiếu bắt đầu có dấu hiệu đi xuống, kéo theo đó là dàn sao khủng của Hoa ngữ cũng thua lỗ hàng chục triệu đô. Trong đó, Triệu Vy là một trong những người chịu thiệt hại nặng nề nhất.
Ngày hôm qua (24/8), chứng khoán thế giới nói chung và Trung Quốc nói riêng tiếp tục bị sụt giảm vô cùng nặng nề do đợt bán tháo cổ phiếu trên thị trường toàn cầu. Đây được xem là lần sụt giảm mạnh nhất của thị trường chứng khoán Trung Quốc kể từ năm 2007 đến nay. Không chỉ có các tỷ phú lao đao mà rất nhiều người đẹp Hoa ngữ như Triệu Vy, Chương Tử Di... cũng mất trắng hàng trăm tỷ đồng chỉ sau một đêm.

Là cổ đông lớn thứ hai của Alibaba Pictures, Triệu Vy và chồng cô là Huỳnh Hữu Long đã đầu tư 255 triệu NDT (886,8 tỷ đồng), nắm giữ 1,93 tỷ cổ phiếu. Đến tháng 4, giá cổ phiếu tăng giúp khối tài sản khổng lồ của Triệu Vy tăng thêm 5,4 tỉ NDT (gần 19 nghìn tỷ đồng). Thế nhưng hôm qua, khi thị trường chứng khoán sụt giảm hơn 10% so với phiên cuối tuần trước khiến vợ chồng Triệu Vy mất trắng 304 triệu NDT (hơn 1 nghìn tỷ đồng) chỉ sau một đêm.

Chương Tử Di cũng mất gần 455 tỷ đồng.
Chương Tử Di cũng là một trong những ngôi sao hứng chịu sự sụt giảm của thị trường chứng khoán Trung Quốc ngày hôm qua. Hai mẹ con Chương Tử Di nắm giữ 1,8 tỷ cổ phiếu buôn bán bất động sản của tập đoàn Vạn Đạt. Vì thế, khi tỷ giá chứng khoán của tập đoàn này giảm 17% so với phiên đóng cửa vào thứ 6 tuần trước thì Chương Tử Di mất trắng khoảng 131 triệu NDT (455,5 tỷ đồng).
Theo Long Hy (63 / Danviet.vn)