Friday, May 19, 2017

Đảng Cộng sản VN xem xét ‘tổ chức đối thoại’


Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam Võ Văn ThưởngBản quyền hình ảnhGETTY IMAGES
Image captionTrưởng Ban Tuyên giáo Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam Võ Văn Thưởng

Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam cho biết Ban Bí thư đang xem xét việc "tổ chức trao đổi và đối thoại với những cá nhân có ý kiến và quan điểm khác" với Đảng này.
Ông Võ Văn Thưởng, Ủy viên Bộ Chính trị, nói "đang cố gắng để Ban Bí thư thông qua vấn đề này", theo báo Pháp luật TPHCM.
Ông Thưởng phát biểu tại một hội nghị trực tuyến toàn quốc hôm 18/5.

'Không sợ đối thoại'

"Chúng ta không sợ đối thoại, không sợ tranh luận, bởi vì sự phát triển của mỗi lý luận và của học thuyết cách mạng nào rồi cũng phải dựa trên sự cọ xát và tranh luận," ông Thưởng nói.
Ông cho biết ngành tuyên giáo đang chờ Ban Bí thư thông qua một văn bản hướng dẫn về việc "trao đổi và đối thoại" với những người có quan điểm khác với Đảng Cộng sản.
Tranh luận sẽ "tạo ra cơ sở để hình thành chân lý," ông Thưởng nhấn mạnh.
Ông Thưởng nói đang cố gắng để Ban Bí thư thông qua vấn đề này trong thời gian tới.
Một văn bản của Đảng Cộng sản năm 2016 từng đề cập việc "trao đổi, đối thoại".

Diễu hành với cờ Đảng Cộng sảnBản quyền hình ảnhHOANG DINH NAM
Image captionDù xã hội Việt Nam biến đổi rất nhiều, không gian công và các nghi lễ quốc gia vẫn do những biểu tượng cộng sản chiếm lĩnh

Nghị quyết Trung ương 4 khóa XII công bố hôm 30/10/2016, do Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng ký, nói về tăng cường xây dựng, chỉnh đốn Đảng.
Nghị quyết này có câu: "Tổ chức diễn đàn trao đổi, đối thoại những vấn đề còn có nhận thức, quan điểm khác nhau liên quan đến đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước."

'Chuyển đổi khó khăn'

Sau khi Việt Nam tuyên bố độc lập năm 1945, Quốc hội khóa 1 của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa năm 1946 khi đó có đa số là những người cộng sản.
Tuy vậy, Quốc hội này còn có các đại biểu từ các đảng như Việt Nam Quốc dân Ðảng, Đảng Dân chủ Việt Nam, Đảng Xã hội Việt Nam và các đại biểu không đảng phái.
Sau 1954, khi Việt Nam chia cắt, tại miền Bắc, vẫn còn Đảng Dân chủ và Đảng Xã hội trong Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, do Đảng Lao động lãnh đạo.
Hai đảng Dân chủ và Xã hội vẫn còn tồn tại sau khi Việt Nam thống nhất trước khi bị giải thể năm 1988.
Quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam hiện nay là không chấp nhận đa nguyên chính trị, đa đảng đối lập.
Trong một bài trên The Diplomat tháng 10/2016, chuyên gia người Nga Anton Tsvetov nhận xét sau 30 năm Đổi mới, Việt Nam đang đứng trước "sự chuyển đổi khó hơn nhiều".
Tác giả này nhận định: "Sự chuyển hóa kinh tế đã làm xuất hiện các tầng lớp xã hội mới và các nhóm lợi ích mới, họ đang tương đối giàu có và im lặng, nhưng chắc chắn họ sẽ đòi hỏi sự tham gia chính trị để bảo đảm vị trí của mình trong tương lai."
Gần đây mạng xã hội như Facebook, YouTube đang ngày càng trở thành "diễn đàn" để các quan điểm khác nhau trong xã hội Việt Nam được chia sẻ.
Chính phủ Việt Nam ước tính có tới 45 triệu người, khoảng 70% dân số Việt Nam, đang dùng Facebook.
Mới đây Việt Nam đã yêu cầu Facebook và YouTube phải hợp tác để ngăn chặn điều mà chính phủ gọi là "thông tin xấu độc".
Ông Võ Văn Thưởng trong cuộc tiếp xúc cử triBản quyền hình ảnhSOCIAL MEDIA
Image captionÔng Võ Văn Thưởng trong cuộc tiếp xúc cử tri
Trưởng ban Tuyên giáo Trung ương, đại biểu Quốc hội Võ Văn Thưởng tiếp xúc cử tri ở Đồng Nai, dẹp bỏ tin đồn ông bị bệnh nặng.
Sáng thứ Sáu 25/11, ông Võ Văn Thưởng, người cũng là Ủy viên Bộ Chính trị Đảng CSVN, Bí thư Trung ương Đảng, đã có buổi tiếp xúc với cử tri hai huyện Nhơn Trạch và Long Thành, tỉnh Đồng Nai.
Các báo trong nước đăng hình ông tươi cười nói chuyện với cử tri, có vẻ hơi gầy so với trước.
Ông Thưởng được dẫn lời "lưu ý lãnh đạo địa phương về việc không sâu sát nắm tình hình".
Ông Võ Văn Thưởng nói: "Có vấn đề chỉ cần lãnh đạo ngồi lại nghe và giải quyết cho người dân nửa tiếng là xong nhưng lại để tồn đọng đến cả chục năm".
Theo Đài Tiếng nói Việt Nam, chính trị gia này cũng nhấn mạnh: "Chuyện của dân là chuyện của cả gia đình, là chuyện lớn, nên chuyện gì đã sai thì cố gắng khắc phục, làm cho nhanh, làm cho tốt".

Ủy viên trẻ nhất

Thực ra ông Võ Văn Thưởng đã xuất hiện trước công chúng trong lễ tổng kết và trao thưởng Giải báo chí "Vì sự nghiệp đại đoàn kết toàn dân tộc" tối 17/11 ở Hà Nội.
Tuy nhiên trước đó ông vắng mặt một thời gian dài, gây đồn đoán.
Sinh năm 1970, ông Võ Văn Thưởng là một trong các lãnh đạo trẻ được đánh giá là có triển vọng trong hàng ngũ lãnh đạo cao nhất của Đảng CSVN.
Ông vào Bộ Chính trị, cơ quan quyền lực cao nhất của Đảng CSVN tại Đại hội XII, khi mới 46 tuổi, là ủy viên ít tuổi nhất.
Khi được bầu, ông Thưởng nhiều lần nhấn mạnh là làm cán bộ "phải lắng nghe ý kiến của người dân".

Bàn về chủ đề chống "tự diễn biến" và "tự chuyển hóa"

Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Nguyễn Phú TrọngBản quyền hình ảnhHOANG DINH NAM
Image captionTổng Bí thư Đảng Cộng sản Nguyễn Phú Trọng cảnh báo về "tự diễn biến"
Hội Nghị Trung Ương 4 diễn ra tại Hà Nội đang bàn nhiều vấn đề mà theo diễn văn khai mạc của Tổng Bí Thư Nguyễn Phú Trọng thì quan trọng nhất là chống "tự diễn biến" và "tự chuyển hóa".
Lâu nay Đảng đã đưa hai vấn đề này ra trong lý luận củng cố Đảng nhưng theo thời gian thì vấn đề có vẻ ngày càng trầm trọng khi hôm nay xuất hiện cụm từ bổ sung là "có thể gây ra những hậu quả khôn lường".
Đảng Cộng sản Việt Nam là một đảng chính trị, nên có lẽ hậu quả khôn lường ghê gớm nhất mà tổng bí thư cảnh báo là "vỡ Đảng" chăng ?
Chữ "tự" trong hai vế nói lên vấn đề xuất phát từ chính nội bộ đảng chứ không phải từ phương trời Âu Mỹ hay từ "các thế lực thù địch", nên việc chỉ ra nguyên nhân nguồn gốc của nó là cái quan trọng.

Dân tộc đa nguyên và thể chế nhất nguyên

Do điều kiện lịch sử, dân tộc Việt thời kỳ hiện đại hình thành hai tư duy lớn là chống Cộng (ủng hộ quốc gia VNCH) và theo Cộng (ủng hộ quốc gia VNDCCH) và một tư duy đứng giữa hai khối này, không theo tư duy nào.
Tư duy đứng giữa này chú trọng phát huy nội lực và tìm kiếm con đường dân chủ-phát triển dân tộc, như học thuyết của phong trào quốc gia cấp tiến, giáo lý đạo Phật giáo Hòa hảo... là những ví dụ (tạm gọi là thành phần thứ ba - tư duy dân chủ để phát triển đất nước và dân tộc hùng mạnh mà không phải dựa theo Trung Quốc hay Mỹ).
Do đặc điểm chính trị, quốc gia Việt Nam trước 1975 chia làm hai vùng lãnh thổ, vùng miền Bắc mang đặc trưng dân chủ XHCN, và vùng miền Nam mang đặc trưng dân chủ của tư bản.
Trên vùng lãnh thổ VNCH, do nó khuyến khích dân chủ theo giá trị chung của nhân loại, nên nó cũng đồng thời cưu mang thành phần thứ ba.
Sau sự kiện đất nước thống nhất 1975 dẫn đến dân tộc ly tán. Chính quyền CHXHCNVN chỉ chấp nhận dân chủ XHCN, đàn áp và thủ tiêu tất cả những tư duy dân chủ khác, dẫn đến một bộ phận dân tộc phải bỏ nước ra đi, phát tán khắp nơi trên thế giới.
Đảng CSVN tuy thống nhất được lãnh thổ đất nước, nhưng không thể thống nhất tư duy dân tộc (vì quan điểm sai đưa đến cách làm sai).
Quốc hội Việt NamBản quyền hình ảnhREUTERS
Image captionThống nhất tư duy dân tộc là điều cần làm
Hệ quả tất nhiên là về hình thức và trên bề mặt thì đất nước có vẻ nhất nguyên (vì thể chế bắt buộc) nhưng sóng ngầm đa nguyên tồn tại (trong tâm tưởng người ở lại và người ra đi).
Từ một đất nước vốn tự nhiên là đa nguyên, Đảng CSVN tạo dựng ra thể chế gò ép đất nước vào nhất nguyên, nhưng rồi theo thực tế tiến bộ và mở cửa, xã hội lại tự nhiên quay về thực tế đa nguyên, dù Đảng vẫn cố gò ép cho nhất nguyên bằng chuyên chính vô sản.

Xã hội đa nguyên và thể chế đa nguyên

Từ nhất nguyên về kinh tế và chính trị (hoàn toàn phải theo tư duy cộng sản-XHCN), thể chế đã phải chấp nhận cải cách để đất nước tồn tại, với cái mốc là 10 năm/một lần thay đổi.
Mốc 1975-1985 - nhất nguyên về kinh tế và chính trị
Mốc 1985-1995 - mở cửa kinh tế bang giao phương tây, tiến lên nhanh đa nguyên về kinh tế, nhưng vẫn nhất nguyên về chính trị
Mốc 1995-2005 - bình thường hóa quan hệ với Mỹ và Phương Tây, cho Việt kiều tự do về nước, mở cửa cho internet... triệt để đặt nền móng vững chải cho đa nguyên về kinh tế và từ đó, tạo môi trường cho đáy tầng xã hội phát triển trở lại đa nguyên về chính trị (trên cái nền ngầm âm ỉ bị đè nén từ trước) trong khi trên mặt tầng quyền lực vẫn nhất nguyên (một đảng).
Mốc 2005-2015 - tiến tới xóa bỏ hẳn cái đuôi định hướng XHCN trong kinh tế thị trường, chấp nhận tư duy đa nguyên hoàn toàn về kinh tế.
Trong đảng hình thành các phe phái tư bản thân hữu, thân phương Tây, các nhóm hoàng tử, thái tử đảng đi Tây học về cầm nắm quyền lực ngày càng gia tăng về số lượng và nắm giữ các vị trí quan trọng dẫn đến đa nguyên về tư duy quản lý xã hội trong đảng
Đảng gọi nó là tự diễn biến và tự chuyển hóa, còn tôi gọi nó là đa nguyên trong Đảng.
Về xã hội, án tù cho các khối quần chúng kêu gọi đa nguyên nhẹ đi, những nhà hoạt động dân chủ có lòng yêu nước chân chính, có tầm và có tâm thì dù không chấp nhận ý thức hệ XHCN (cả trong lẫn ngoài nước) ít bị báo Đảng "đánh hội đồng tư tưởng" hơn (tiền đề để đi đến việc Đảng, hay ít nhất một bộ phận tiến bộ trong Đảng, chấp nhận lòng yêu nước chân chính dù khác biệt ý thức hệ).
Tôi gọi nó là chấp nhận đa nguyên trong việc bày tỏ lòng yêu nước chân chính và vì tiến bộ đất nước.
Tư duy cộng sản và cộng hòa trong quần chúng trong nước cũng xóa nhòa ranh giới triệt để, các thành phần có liên quan đến thể chế cộng sản miền bắc và cộng hòa miền nam đã chung sống, giao lưu ngày càng thân thiện và hòa đồng hơn.
Như vậy, theo chu kỳ tiệm tiến bắt buộc phải thay đổi (vì thực tế thay đổi), trong 10 năm tới sẽ là giai đoạn hai của đa nguyên về chính trị.
Công nhânBản quyền hình ảnhREUTERS
Image captionLiệu xã hội Việt Nam sẽ có giai đoạn 'Đổi mới 2'?

Giai đoạn 'Đổi mới 2'

Tôi dự đoán 2016-2026, sẽ là giai đoạn xã hội và thể chế tiến tới đa nguyên về chính trị bền vững để tạo tiền đề cho chuyển hóa chính trị quốc gia.
Ngay trong Đảng cũng đã bàn tán, người ta gọi nó là "Đổi mới 2", và nó là một xu thế được phát triển từ thực tế vận động của xã hội và thể chế, không ai có thể ngăn cản vì nó đến theo thực tế phát triển chung.
Kèm theo đó là vấn đề đa phương hóa về ngoại giao quốc phòng với nhiều nước từ đủ các phương trời Âu-Á-Mỹ…để đề kháng với sự bành trướng của Trung Quốc. Đa phương hóa thì tất yếu phải đa nguyên hóa trong hàng ngũ cán bộ đảng viên thực thi công vụ.
Quần chúng thì đơn giản hơn, họ vận dụng mở rộng thuyết nhu cầu Maslow để lý giải con đường đi từ no đủ trong bao tử sẽ đi đến đa nguyên trong tư duy chính trị của họ. Chiến lược "dùng kinh tế để chuyển hóa chính trị" mà tư bản áp dụng ở Việt Nam từ khi bỏ cấm vận đến nay đã bắt đầu ra hoa kết quả.
Như vậy có thể thấy rõ xu hướng đa nguyên hóa, "tự diễn biến" và "tự chuyển hóa" là quy luật bắt buộc phải đến trong thể chế và xã hội khi đã đa nguyên về kinh tế và ngoại giao-quốc phòng, rồi từ đó xã hội-thể chế tác động qua lại để nâng cao nhau, là quy luật tất yếu. Chúng ta có thể chống lại pháp luật, nhưng không ai có thể chống lại quy luật.
Thành ra e rằng cuộc chống "diễn biến và chuyển hóa" này của đảng là rất gian nan và hiệu quả ít ỏi.

Nhà nước pháp quyền hay nhà nước pháp trị ?

Theo nghị quyết của Đảng thì thể chế sẽ phát triển theo mô hình nhà nước pháp quyền XHCN với kinh tế thị trường đa thành phần.
Nghĩa là chấp nhận vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng sản, không chấp nhận đa đảng (dù đã có đa nguyên như chứng minh ở trên) dựa trên nền tảng nhà nước pháp quyền (rule by law), trong đó vai trò của hành pháp, lập pháp, tư pháp có sự chia tách nhưng được quản lý thống nhất theo định hướng của Đảng.
Tư duy này dẫn đến thực tế là vừa chấp nhận hình thành đa nguyên nhưng lại vừa không công nhận đa nguyên và không ngừng chống lại nó (vì không thể để đa đảng). Thành ra từ đó dẫn đến mâu thuẫn nội tại khi xây dựng thể chế và quản lý quyền lực (theo hướng tích cực cho đất nước).
Các vấn đề nói trên chính là những sự lúng túng và đưa đến nhiều "nguy cơ" mà Hội Nghị Trung Ương 4 đang bàn cách khắc phục, nhưng khắc phục có được không khi những vấn đề này nảy sinh chính từ trong bản chất định hướng nhà nước pháp quyền XHCN.
Tôi nghĩ rằng có lẽ Đảng nên thay đổi mô hình thể chế theo dân chủ pháp trị, thay pháp quyền (rule by law) bắng pháp trị (rule of law), và chấp nhận đa nguyên chính trị song song với đa nguyên kinh tế để vừa phù hợp với chính lý luận Mác xít (chính trị phải phù hợp kinh tế, hay kinh tế quyết định chính trị) vừa phù hợp thực tiễn hiện nay và tương lai của Việt Nam một khi đa nguyên là bản chất của mọi xã hội.

No comments:

Post a Comment